Piyasa Riski Nedir?
Piyasa riski, ekonomik koşullar, siyasi gelişmeler veya yatırımcı duyarlılığındaki değişimler nedeniyle tüm piyasayı etkileyen genel düşüş riskidir. Tek bir şirkete değil, piyasanın tamamına yansır.
Faiz oranı artışları, enflasyon yükselişi, jeopolitik krizler ve küresel resesyon endişeleri piyasa riskinin tipik tetikleyicileridir. Bu gelişmeler yaşandığında neredeyse tüm hisseler eş zamanlı olarak değer kaybedebilir.
Volatilite (Oynaklık)
Volatilite, fiyatların belirli bir süre içinde ne kadar geniş bir bantta hareket ettiğinin ölçüsüdür. Yüksek volatilite büyük fiyat salınımları anlamına gelir; düşük volatilite daha sakin bir fiyat seyrine işaret eder.
VIX endeksi ("korku endeksi" olarak da bilinir), ABD piyasalarında beklenen kısa vadeli oynaklığı ölçer. VIX yükseldiğinde piyasalarda belirsizlik arttığına dair haberler sıklaşır.
Volatilite her zaman olumsuz değildir: yükselen piyasalarda da yüksek oynaklık görülebilir. Önemli olan ne yönde hareket ettiği, neden hareket ettiğidir.
Çeşitlendirme (Diversification)
Çeşitlendirme, farklı sektör ve coğrafyalardaki varlıkların aynı anda aynı yönde hareket etmediği gerçeğine dayanır. Tek bir haberin veya sektörel gelişmenin etkisini sınırlar.
Finans haberlerinde sıkça geçen "portföy çeşitlendirmesi" ifadesi, farklı varlık sınıflarına (hisse, tahvil, emtia, döviz) yayılarak tek bir piyasadaki riskin azaltılması anlamına gelir.
Sistematik ve Sistematik Olmayan Risk
Sistematik risk, tüm piyasayı etkileyen makroekonomik faktörlerden kaynaklanır; faiz değişimleri, döviz dalgalanmaları ve küresel krizler bunun örnekleridir.
Sistematik olmayan risk ise belirli bir şirkete veya sektöre özgüdür: bir şirketin yönetim krizi, ürün geri çağırması ya da sektörü etkileyen bir yasal düzenleme gibi. Finansal haberlerde şirkete özel gelişmeler bu kategoriye girer.