Temel Kavramlar7 dk okuma

Borsa Terimleri: A'dan Z'ye Sözlük

Finans haberlerini ve piyasa verilerini anlamak için temel terimlere hâkim olmak önemlidir. Bu sözlük, hisse senedi piyasasında en sık karşılaşılan kavramları sade bir dille açıklar.

Temel Kavramlar

Hisse Senedi: Bir şirkete ortak olmayı sağlayan menkul kıymet. Hisse sahibi, şirket kârından temettü alma ve genel kurula katılma hakkına sahip olur.

Lot: Hisse piyasalarında temel işlem birimi. Genellikle 1 lot, 1 hisse senedine karşılık gelir.

Piyasa Değeri (Market Cap): Hisse fiyatı ile toplam hisse sayısının çarpımından elde edilen değer. Şirketin borsa büyüklüğünü gösterir.

Halka Arz (IPO): Bir şirketin ilk kez borsada hisselerini halka satması. Özel şirket olmaktan çıkıp kamuya açık hale gelme sürecidir.

Değerleme Metrikleri

F/K Oranı (P/E Ratio): Hisse fiyatının hisse başına kâra bölünmesiyle hesaplanır. Şirketin kârına göre ne kadar "pahalı" ya da "ucuz" olduğunu gösterir. Sektör ortalamasıyla karşılaştırılarak yorumlanmalıdır.

PD/DD Oranı (P/B Ratio): Piyasa değerini defter değerine böler. 1'in altındaki değerler şirketin varlıklarına göre ucuz işlem gördüğüne işaret edebilir.

FAVÖK (EBITDA): Faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr. Şirketin operasyonel nakit üretme kapasitesini ölçer.

Temettü Verimi: Yıllık temettünün hisse fiyatına bölünmesiyle bulunur. Yüksek temettü verimi her zaman iyi bir işaret değildir; şirketin büyüme yatırımlarından vazgeçip geçmediği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Piyasa Kavramları

Boğa Piyasası (Bull Market): Fiyatların genel olarak yükseldiği, iyimserliğin hâkim olduğu piyasa dönemi.

Ayı Piyasası (Bear Market): Endeksin zirve seviyesinden %20 veya daha fazla gerilediği dönem.

Hacim: Belirli bir zaman diliminde el değiştiren hisse miktarı. Fiyat hareketine eşlik eden yüksek hacim, o hareketin daha geniş katılımla gerçekleştiğine işaret eder.

Devre Kesici: Hisse veya endeksin belirlenen limitlerin dışına çıkması durumunda işlemlerin geçici olarak durdurulması mekanizması.

Açığa Satış: Ödünç alınan hissenin satılıp daha düşük fiyattan geri alınmasına dayanan yüksek riskli bir strateji. Finans haberlerinde sıkça geçen bir terimdir.

Sık Sorulan Sorular

F/K oranı kaç olmalı?

İdeal F/K oranı sektöre ve büyüme beklentisine göre değişir. Türk borsasında genel ortalama 8–12 arasındadır; ancak büyüme hisseleri çok daha yüksek oranlarla işlem görebilir.

Temettü ne zaman ödenir?

Şirketler Genel Kurul kararıyla temettü ödeme tarihlerini belirler. Çoğu şirket yıllık temettü ödemesi yapar; ödeme tarihleri ilgili borsanın kamuyu aydınlatma kanallarından duyurulur.

Boğa ve ayı piyasası arasındaki fark nedir?

Boğa piyasasında fiyatlar genel olarak yükselir ve yatırımcı güveni yüksektir. Ayı piyasasında ise endeks zirve seviyesinden en az %20 gerilemiştir ve karamsar hava hakimdir.

Diğer Rehberler