Piyasa Emri (Market Order)
Piyasa emri, en hızlı gerçekleşen emir tipidir. Verdiğiniz anda piyasadaki en iyi mevcut fiyattan işlem yapılır. Fiyat garantisi yoktur; piyasa açılışında veya yüksek volatilite dönemlerinde beklediğinizden farklı bir fiyat alabilirsiniz.
Ne zaman kullanılır: Fiyattan çok işlemin kesinleşmesi öncelikli olduğunda. Büyük endeks hisseleri için spread dar olduğundan piyasa emri genellikle güvenlidir; ancak hacmi düşük hisselerde risklidir.
Limit Emri (Limit Order)
Limit emri, işlemin gerçekleşeceği maksimum alım (veya minimum satım) fiyatını belirler. Belirlediğiniz fiyata ulaşılmazsa emir beklemede kalır veya iptal edilir.
Alım limit emri: "Bu hisseyi en fazla 150 TL'den alayım" dersiniz. Fiyat 150 TL veya altına gelmedikçe emir gerçekleşmez.
Satım limit emri: "Bu hisseyi en az 200 TL'ye satayım" dersiniz. Fiyat 200 TL veya üzerine çıkmadıkça emir gerçekleşmez.
Ne zaman kullanılır: Hacmi düşük hisselerde, volatil piyasalarda veya belirli bir fiyat seviyesini hedeflediğinizde. Çoğu deneyimli yatırımcı piyasa emri yerine limit emri tercih eder.
Stop-Loss ve Stop-Limit Emri
Stop-loss emri: Hisse belirli bir fiyatın altına düştüğünde otomatik olarak piyasa emrine dönüşür ve satış gerçekleşir. Zararı sınırlamak için kullanılır. Örnek: Hisseyi 100 TL'den aldınız, stop-loss'u 85 TL'ye koydunuz — hisse 85 TL'ye düşünce otomatik satılır.
Stop-limit emri: Stop fiyatına ulaşıldığında piyasa emri değil, belirttiğiniz limit fiyatından emir girer. Hızlı düşüşlerde limit fiyat altına atlanabilir ve emir gerçekleşmeyebilir — bu hem avantaj hem dezavantajdır.
Koşullu emir (OCO — One Cancels Other): Bir kar al ve bir stop-loss emrini eş zamanlı olarak koymanızı sağlar. Biri gerçekleşince diğeri otomatik iptal olur.
BIST'e Özgü Emir Kuralları
BIST'te fiyat adımı (tick size) kurala bağlıdır: Hissenin fiyat aralığına göre minimum fiyat hareketi belirlenir. 10 TL altındaki hisselerde 0,01 TL, 10-25 TL aralığında 0,02 TL gibi.
Devre kesici (circuit breaker): Bir hisse tek seansta %10 (BIST 100 dışı) veya belirli limitler kadar yükselir/düşerse işlemler geçici olarak durdurulabilir.