Yapay Zeka Talebi Güçlü Kalırken Şirketler Değer Odaklı Harcamaya Geçiyor

Yapay zeka teknolojilerine olan talep güçlü seyrini sürdürürken, kurumsal harcama stratejilerinde önemli bir değişim gözlemleniyor. Şirketler, YZ araçlarının kullanımını maksimuma çıkarmayı hedefleyen 'tokenmaxxing' yaklaşımından, yatırımların somut iş sonuçlarına odaklandığı 'valuemaxxing' stratejisine geçiş yapıyor. Bu dönüşüm, artan YZ maliyetleri ve finans liderlerinin harcamalardan elde edilen değeri kanıtlama ihtiyacından kaynaklanıyor.

Başlangıçta birçok şirket, YZ benimsenmesini hızlandırmak amacıyla 'tokenmaxxing' stratejisini benimsedi ve çalışanları YZ araçlarını yoğun bir şekilde kullanmaya teşvik etti. Hatta bazı yöneticiler yüksek kullanım oranlarını desteklerken, Meta ve Disney gibi dev şirketlerde dahili skor tabloları token tüketimini izlemek için kullanıldı. Ancak YZ teknolojilerinin maliyetleri hızla yükseldi. Örneğin, Uber'in 2026 yılı yapay zeka bütçesini sadece dört ayda tükettiği, Microsoft'un Claude Code aboneliklerinin çoğunu iptal ettiği ve Walmart'ın YZ araçları için sınırlar belirlediği rapor edildi. Bu durum, Finans Direktörlerini (CFO) ve Bilgi İşlem Direktörlerini (CIO) YZ harcamalarını diğer operasyonel giderler gibi ele almaya, teslimat, kalite ve modernizasyon üzerindeki somut etkilerini ölçmeye itti.

'Valuemaxxing' yaklaşımı, basit görevler için daha uygun maliyetli modellerin kullanılmasını, daha karmaşık işler için ise gelişmiş modellerin ayrılmasını ve tedarikçilerden şeffaf fiyatlandırma ile sürdürülebilirlik talep edilmesini içeriyor. IBM (IBM) gibi teknoloji devleri de bu değer odaklı stratejiyi savunuyor. Bu dönüşüm, şirketlerin YZ yatırımlarından gerçek bir geri dönüş elde etme çabasının bir parçası olarak görülüyor.

Bu gelişmeler, yapay zeka ile ilgili çip hisselerinde önemli dalgalanmalara yol açtı. Wall Street, rekor düzeydeki yapay zeka sermaye harcamalarının sürdürülebilirliğini sorgulamaya başladı ve bu durum, yarı iletken hisselerinde bir trilyon doların üzerinde piyasa değerinin silinmesine neden olan bir satış dalgasını tetikledi. Philadelphia Yarı İletken Endeksi (SOX) ve VanEck Yarı İletken Endeksi ciddi düşüşler yaşadı. Buna rağmen, bazı analistler bu düşüşü bir 'orta döngü sıfırlaması' olarak değerlendiriyor ve Nvidia (NVDA) ile Micron (MU) gibi çip üreticileri için güçlü kazanç büyümesi ve cazip değerlemeler nedeniyle fiyat hedeflerini koruyor. Özellikle yüksek bant genişliğine sahip bellek (HBM) talebinin hala güçlü olduğu ve arzı aştığı, müşterilerin yıllar öncesinden tedarik anlaşmaları yaptığı belirtiliyor. Micron CEO'su, bellek talebindeki 'benzeri görülmemiş' artışa dikkat çekerek ABD'de 250 milyar dolarlık bir yatırım planladıklarını açıkladı. Ancak Morgan Stanley, büyük bulut hizmeti sağlayıcılarının kendi uygun maliyetli çiplerini tasarlaması nedeniyle çip üreticilerinin fiyatlandırma gücünün sınırlı olabileceği konusunda uyarıyor.

Yapay zeka altyapı harcamaları, ABD ekonomisinin önemli bir itici gücü haline gelmiş durumda ve son ekonomik büyümenin yaklaşık %60'ını oluşturuyor. Bu yıl yapay zeka altyapısına yapılan harcamaların 700 milyar doları aşması bekleniyor ve bu durum, bu devasa yatırımların yüksek değerlemeleri haklı çıkarıp çıkarmayacağı sorusunu gündeme getiriyor. Goldman Sachs'a göre, Amazon (AMZN), Microsoft (MSFT), Alphabet (GOOG, GOOGL) ve Meta Platforms (META) gibi şirketlerin 2026'da yapay zeka altyapısına toplamda yaklaşık 757 milyar dolar harcaması öngörülüyor. Yapay zeka rekabetinde ayakta kalmanın maliyeti artarken, şirketler finansman için serbest nakit akışından borçlanmaya ve öz sermaye ihraçlarına yöneliyor.

Analistler ve piyasa uzmanları, yarı iletken sektöründeki son satış dalgasını bir 'orta döngü sıfırlaması' olarak yorumluyor. Morgan Stanley, Nvidia'nın kurumsal, ulusal yapay zeka ve endüstriyel müşterilerden gelen çeşitlenmiş taleple gelir büyümesini sürdüreceğine inanarak hisseyi en çok önerilenler listesinde tutuyor. Micron CEO'su ise, mevcut yapay zeka veri merkezi talebinin ötesinde, özellikle insansı robotların tetikleyeceği 'sürekli, önemli, çok on yıllık bir bellek talebi döngüsü' beklediğini ifade ediyor. Goldman Sachs, rekabetçi baskıların artmasıyla yapay zeka harcamalarının 2027'de 920 milyar doları aşabileceğini ve piyasa beklentilerini aşabileceğini öngörüyor. Ancak, dot-com balonu dönemine benzer değerlemeler ve aşırı alım koşulları hakkında endişeler de mevcut.