Yapay Zeka ile Uçak Kontraillerini Azaltma Denemesi Başladı

Birleşik Krallık, havacılık sektörünün iklim üzerindeki etkisini önemli ölçüde azaltma potansiyeli taşıyan iddialı bir projeye imza attı. Hükümet, yapay zeka destekli teknolojilerle uçakların oluşturduğu yoğunlaşma izlerini (kontrailler) engellemeyi amaçlayan 5 milyon sterlinlik "Operation Blue Skies" deneme programını başlattığını duyurdu. Bu öncü girişim, havacılığın küresel ısınmaya katkısını azaltmada maliyet etkin bir çözüm sunmayı hedefliyor.

Ulaştırma Bakanlığı'nın (DfT) 2,65 milyon sterlinlik finansmanıyla desteklenen ve Google'ın 1,4 milyon sterlinlik ayni katkısıyla yürütülen 30 aylık program, Kuzey Atlantik'teki Shanwick Okyanus hava sahasına odaklanacak. Bu bölge, küresel kontraillerin neden olduğu ısınmanın yaklaşık %5'ini oluşturuyor. Proje kapsamında, Met Office hava tahminleri ile Google'ın yapay zekası birleştirilerek, uçuş yollarında küçük ayarlamalarla yoğunlaşma izlerinin oluşma olasılığının yüksek olduğu atmosferik koşullardan kaçınılması sağlanacak. Daha önce Google ve American Airlines tarafından yapılan benzer bir deneme, uçuşların %54 oranında daha az kontraille sonuçlandığını göstermişti.

Yoğunlaşma izleri, Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'ne (IPCC) göre havacılık sektörünün küresel ısınmaya katkısının yaklaşık %35'inden sorumlu tutuluyor. "Operation Blue Skies" gibi projeler, sürdürülebilir havacılık yakıtları (SAF) veya karbon giderme stratejilerine kıyasla ton başına karbondioksit eşdeğeri (CO2e) azaltımında 10 ila 100 kat daha uygun maliyetli bir çözüm sunuyor. Hesaplamalara göre, kontraillerden kaçınmak için yapılacak rota değişikliklerinin, havayolları için mevcut filo genelindeki yakıt tüketiminde sadece %0,1 ila %0,5 arasında ek bir maliyet yaratacağı ve bunun yıllık 732 milyon dolarlık bir maliyete tekabül edeceği, ancak havayollarının toplam giderlerinin %0,1'inden az olacağı belirtiliyor.

Bu deneme, Birleşik Krallık hükümetinin havacılığı karbondan arındırma konusundaki daha geniş çaplı yatırım stratejisinin bir parçası. Hükümet, düşük karbonlu yakıt üretimini artırmak için daha önce 219 milyon sterlin ve elektrikli/hidrojenle çalışan uçaklar gibi temiz havacılık teknolojileri için 43 milyon sterlin taahhüt etmişti. Bu yatırımların, 2050 yılına kadar Birleşik Krallık ekonomisine 5 milyar sterlin katkı sağlaması ve 15.000 kişiye istihdam yaratması bekleniyor. KPMG gibi danışmanlık firmaları da havayollarını, maliyet avantajları ve operasyonel değişikliklerin iş planlarını değerlendirerek kontrailleri azaltma teknolojilerine yatırım yapmaya teşvik ediyor.

Analistler ve piyasa uzmanları, yapay zeka destekli kontraillerden kaçınma teknolojisinin havacılık sektöründe önemli bir değişim yaratma potansiyeli taşıdığını belirtiyor. Cambridge Üniversitesi'nden Regius Mühendislik Profesörü Steven Barrett, kontraillerden kaçınmanın yolcular ve şirketler için "minimum maliyetle" havacılığın küresel iklim etkisini büyük ölçüde azaltabileceğini ifade etti. Bu tür çözümlerin, havayollarının net sıfır karbon hedeflerine ulaşmasında kritik bir strateji olabileceği ve kısa vadede maliyet etkin bir etki yaratabileceği öngörülüyor. Politika yapıcıların da bu alandaki teşvikleri artırması ve uluslararası işbirliğini geliştirmesi bekleniyor.