Yapay Zeka Fonu "Situational Awareness"ın Çöküşü, Kaldıraç Risklerini Ortaya Koydu

Eski OpenAI araştırmacısı Leopold Aschenbrenner tarafından kurulan ve yapay zeka odaklı yatırımlarıyla hızla büyüyen hedge fonu Situational Awareness, temmuz ayındaki keskin yapay zeka hissesi satışları sonrası büyük kayıplar yaşayarak tüm halka açık hisse senedi portföyünü tasfiye etmek zorunda kaldı. Bu zorunlu tasfiye, CNBC'den Jim Cramer tarafından kaldıraç kullanımının piyasalardaki riskleri nasıl artırdığına dair önemli bir örnek olarak değerlendirildi. Fonun, yapay zeka altyapısına yönelik uzun pozisyonları ve yazılım şirketlerine karşı açtığı kısa pozisyonları kaldıraçla desteklemesi, piyasa düşüşü sırasında kayıplarını katladı.

Situational Awareness, 2024 sonlarında 225 milyon dolarlık bir başlangıç sermayesiyle kurulduktan sonra, 2026 ortalarına gelindiğinde yönetilen varlıklarını 20 ila 24 milyar dolara çıkarmış, kaldıraç kullanımıyla brüt piyasa pozisyonunu ise 45 milyar dolara kadar yükseltmişti. Fon, Haziran 2026 sonu itibarıyla %439'luk net getiri sağlamış olsa da, temmuz ayında yapay zeka ile ilişkili hisse senetlerinde yaşanan sert satış dalgası, fonun marj gereksinimlerini karşılamakta zorlanmasına neden oldu. Bank of America, Goldman Sachs ve JPMorgan Chase gibi birincil aracı kurumlar, fonla birlikte nakit artırma veya pozisyonları düzenli bir şekilde azaltma konusunda çalıştı. Sonunda fonun tüm halka açık hisse senedi portföyü tek bir blok işlemle satıldı ve Ken Griffin'in kurucusu olduğu Citadel'in bu varlıkların büyük bir kısmını satın aldığı bildirildi.

Fonun başlıca halka açık varlıkları arasında Bloom Energy (NYSE: BE), Micron Technology (NASDAQ: MU) ve CoreWeave (NASDAQ: CRWV) gibi yapay zeka altyapı şirketlerindeki uzun pozisyonlar yer alıyordu. Ayrıca, Adobe (NASDAQ: ADBE) gibi yazılım şirketlerine karşı kısa pozisyonlar da bulunuyordu. Yapay zeka sektöründeki geri çekilme, bu uzun pozisyonların değerini düşürürken, kısa pozisyonların da beklenen performansı göstermemesi, fonun çift yönlü baskı altında kalmasına yol açtı. Bu durum, özellikle Güney Koreli SK Hynix gibi fonun önemli holdinglerinden bazılarının ABD halka arzıyla aynı döneme denk gelerek, kaldıraçlı pozisyonların daha geniş bir tasfiyesini tetikledi.

Situational Awareness'ın tasfiyesi, yapay zeka hisselerindeki son düşüşün ardından geldi ve özellikle yarı iletken sektörünü etkiledi. Ancak, Jim Cramer'a göre, bu tür zorunlu satış olayları, piyasanın "temizlenme" sürecinin bir parçası olarak görülebilir ve yapay zeka hisseleri için bir dip noktasına işaret edebilir. Haberin ardından bazı yapay zeka ve yarı iletken hisselerinde toparlanma görüldü. Bu olay, piyasaların kaldıraçlı pozisyonlara karşı ne kadar hassas olduğunu bir kez daha gösterirken, aşırı kalabalıklaşmış işlem stratejilerinin ani piyasa değişimlerinde nasıl hızla tersine dönebileceğini de ortaya koydu.

Bu olay, yapay zeka gibi yüksek büyüme potansiyeline sahip sektörlerdeki yatırımcıların aşırı risk alma eğilimini ve kaldıraç kullanımının potansiyel tehlikelerini vurguladı. Hızlı kazançlar genellikle aşırı borçlanmayı teşvik eder, bu da portföyleri ani piyasa kaymalarına karşı savunmasız hale getirir. Finansmanın sıkıntılı hale gelmesi durumunda, borç verenler gelecekteki potansiyel yerine günlük teminatı önceliklendirir ve fonları likit varlıkları tasfiye etmeye zorlar. Bu durum, sıradan piyasa düzeltmelerini, birçok yapay zeka ile ilgili şirketin tek bir korelasyonlu pozisyon olarak ele alındığı zorunlu satış olaylarına dönüştürebilir.

Jim Cramer, bu tür bir tasfiyenin, özellikle birçok yatırımcının aynı hisse senetlerinde marj kullandığı göz önüne alındığında, piyasada bir dip noktasına işaret edebileceğini savundu. Ona göre bu, piyasanın "temizlenme olayı" olup, zorunlu satıcılar piyasadan çekildiğinde bir toparlanma yaşanabilir. Ancak, diğer analistler, özellikle Doug Kass gibi isimler, bu olayın buzdağının sadece görünen kısmı olabileceği ve piyasa yapısında daha geniş risklere işaret edebileceği konusunda uyarıyor. Kaldıraç kullanımının devam etmesi ve piyasa katılımcılarının aşırı risk alma eğilimi, gelecekte benzer olayların yaşanma potansiyelini canlı tutuyor.