Vance: İran ile anlaşmaya çok yakın — 60 günlük ateşkes taslağı

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Washington'da yaptığı açıklamada ABD ile İran arasında müzakerelerin ileri aşamaya geldiğini ve tarafların anlaşmaya "çok yakın" olduğunu belirtti. Vance, söz konusu metnin Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin yeniden sağlanması ve 60 günlük bir ateşkes uzatmasını kapsayan bir mutabakat muhtırası (MoU) içerdiğini söyledi.

Gelişme, Washington ve Tahran heyetlerinin özellikle nükleer programla ilgili bazı teknik noktalarda hâlâ görüş ayrılıkları olduğunu kabul etmesine rağmen müzakerelerde somut ilerleme kaydedildiğini gösteriyor. ABD yetkililerine göre taslak, ateşkesi 60 gün uzatmayı ve aynı zamanda Hürmüz Boğazı'nda yeniden güvenli geçişe izin verecek düzenlemeleri öngörüyor; ancak nihai onay için ABD Başkanı'nın kararı bekleniyor. İran tarafı ise resmi haber ajansları aracılığıyla metnin henüz kesinleşmediğini ve bazı ayrıntıların hâlâ tartışıldığını bildirdi.

Bu haberler küresel enerji piyasalarında hızlı fiyat tepkisine yol açtı; Brent ve WTI gibi ham petrol referansları haber akışıyla birlikte düşüş gösterdi ve işlem aralığı içinde önemli dalgalanmalar yaşandı. Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılabileceğine dair beklentiler arz endişelerini azaltırken, piyasa oyuncuları anlaşmanın kesinleşip kesinleşmeyeceği konusunda temkinli davranıyor. Enerji fiyatlarındaki geri çekilme, hafta bazında kayıpları derinleştirdi.

Anlaşma iddiaları aynı zamanda diplomatik ve yaptırım boyutunu da gündeme taşıdı. ABD yönetimi, askeri kaynaklı petrol satışlarına yönelik yeni yaptırım adımları atarken; bir yandan sahada kalıcı bir gerilimin önüne geçmek için diplomatik kanalları kullanıyor. Uzun vadede Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin sağlanması, deniz taşımacılığı maliyetleri ve sigorta primleri üzerinde belirleyici olacaktır; bu da global enerji tedarik zincirini doğrudan etkileyebilir.

Piyasa katılımcıları ve analistler ise anlaşmanın henüz tamamlanmadığı yönündeki uyarıları yineliyor; muhtemel bir MoU'nun imzalanması halinde bile, nükleer programla ilgili daha kapsamlı müzakerelerin ve teknik denetim mekanizmalarının pazara güven sağlaması için zaman gerektireceği vurgulanıyor. Bazı yatırım bankaları ve emtia stratejistleri, Hürmüz Boğazı riskinin kısa vadede hafiflemesinin fiyatları sınırlı düşüşe zorladığını; ancak jeopolitik belirsizliğin devam etmesi durumunda volatilitenin yüksek kalacağını öngörüyor.