Trump Yönetimi İşletmelere 100 Milyar Dolarlık Gümrük Vergisi İadesi Yaptı

ABD'de Trump yönetimi, Yüksek Mahkeme tarafından yasa dışı ilan edilen ve "Kurtuluş Günü" gümrük vergileri olarak bilinen uygulamadan kaynaklanan yaklaşık 100 milyar dolarlık vergiyi işletmelere iade etmeye başladı. Bu önemli adım, eski Başkan Donald Trump'ın ticaret politikalarının hukuki sonuçlarını ortaya koyarken, geri ödemelerin henüz tamamlanmadığı ve milyarlarca dolarlık iadenin daha yapılacağı belirtiliyor.

Söz konusu gümrük vergileri, Trump yönetiminin Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında 2025 yılında çeşitli ithalatlara uyguladığı ek vergilerdi. Ancak ABD Yüksek Mahkemesi, Şubat ayında verdiği kararla başkanın bu yetkiyi bağımsız olarak gümrük vergisi uygulamak için kullanamayacağına hükmetti ve bu vergilerin yasa dışı olduğunu belirledi. Bu kararın ardından, ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi (CIT) Gümrük ve Sınır Koruması (CBP) birimine, toplanan vergilerin ithalatçılara iade edilmesi talimatını verdi. CBP, iade süreçlerini hızlandırmak amacıyla Nisan ayında Konsolide İdare ve Giriş İşleme (CAPE) sistemini devreye soktu. Bugüne kadar 129 milyar dolar civarında potansiyel ve onaylanmış iade talebi kabul edilmiş olup, bu da toplamda 165-166 milyar doları bulan yasa dışı toplanan vergilerin daha büyük bir kısmının geri ödeneceğini gösteriyor.

Bu gelişme, piyasalar üzerinde doğrudan bir fiyat hareketi yaratmasa da, ABD'nin ticaret politikalarının geleceğine dair belirsizliği artırıyor. Gümrük vergisi iadeleri, federal hükümetin gümrük vergisi gelirlerini önemli ölçüde etkiledi; Mayıs ve Haziran 2026'da net gümrük geliri negatif seviyelere geriledi. Bu durum, Trump'ın ekonomik planının temel taşlarından biri olan gümrük vergilerinin, bütçe açığını kapatma ve yerel üretimi teşvik etme hedeflerini tam olarak karşılayamadığını gösteriyor. Federal bütçe açığı, 2025'teki daralmanın ardından mali yılın ilk dokuz ayında %2 artışla 1,37 trilyon dolara ulaştı.

Trump yönetimi, Yüksek Mahkeme kararına rağmen ticaret politikasının merkezine gümrük vergilerini koymaya devam ediyor. Geçtiğimiz ay, süresi dolacak olan %10'luk küresel verginin yerine, 80'den fazla ülkeye %10 ila %12,5 arasında değişen yeni gümrük vergileri uygulandı. Bu yeni vergiler, 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Maddesi kapsamında ve "zorla çalıştırma" iddialarıyla gerekçelendiriliyor. Ancak, bu yeni uygulamanın da hukuki zorluklarla karşılaşması bekleniyor.

Nitekim, 25 ABD eyaletinden oluşan bir koalisyon, yeni gümrük vergilerinin Yüksek Mahkeme tarafından iptal edilenleri yerine koymak için bir "bahane" olduğunu iddia ederek Trump yönetimine dava açtı. Analistler ve piyasa uzmanları, bu yeni vergilerin de hukuki süreçte zorlanabileceği ve ticaret politikası belirsizliğinin devam edeceği konusunda şüphelerini dile getiriyor. Tüketiciler ise, gümrük vergileri nedeniyle ödedikleri yüksek fiyatların iadesini doğrudan alamayacak, zira iade sistemi yalnızca doğrudan ithalatçılara yönelik. Bu durum, gelecek dönemde hem şirketler hem de genel ekonomi için belirsizlikleri korurken, ticaret politikalarının ABD'nin ekonomik büyümesi ve gelirleri üzerindeki etkisi yakından izlenmeye devam edecek.