Trump tarife iadeleri başladı; işletmeler başvuruyor, tüketici kaybı

ABD Gümrük ve Sınır Koruma (CBP) pazartesi günü online bir başvuru portalı açarak, Yüksek Mahkeme tarafından anayasaya aykırı bulunan Trump dönemine ait tarifeler için işletmelerin iade talep etmesine imkân sağladı. Portal, ithalatçılar ve gümrük aracılarının başvurularını alacak ve ilk aşamada daha yakın tarihli ödemelere öncelik verilecek.

CBP’nin açtığı Consolidated Administration and Processing of Entries (CAPE) sistemi üzerinden başvurular saat 08:00’de başladı; ajansın son dosyalarına göre hükümetin topladığı tutar yaklaşık 160-166 milyar dolar seviyesinde görülüyor. Daha önce yapılan açıklamalara göre, 53 milyon gönderimden toplanan vergiler için yaklaşık 330.000 ithalatçı potansiyel olarak iade almaya uygun; CBP, ilk fazda işleyebileceği başvuruları sınırlı tutacağını ve bazı kayıtların sonraki aşamalarda işleneceğini belirtti. Ayrıca, kayıt sürecinde 56.000’in üzerinde ithalatçının portalda başvuru hakkı için kaydolduğu ve bunların taleplerinin yaklaşık 127 milyar dolar değerinde olduğu bildirildi.

Bu gelişme şirketlerin bilanço ve nakit yönetimi açısından önemli bir kaynak yaratabilir; Citi’nin analizine göre büyük perakendeciler milyar dolarlar seviyesinde iade alabilir (örneğin Walmart için yaklaşık 10,2 milyar dolar, Target için 2,2 milyar dolar, Nike için 1 milyar dolar tahmini). Ancak işletme yönetimleri ve ekonomistler, bu iadelerin tüketicilere hızla aktarılmasını beklemiyor; şirketlerin iade geliriyle borç azaltma, sermaye harcaması veya geri alımlar gibi farklı tercihleri değerlendirebileceği öngörülüyor.

Daha geniş bağlamda, konu Şubat ayında Yüksek Mahkeme kararına dayanıyor; mahkeme, 1977 tarihli Uluslararası Acil Durum Ekonomik Güçleri Yasası’nın (IEEPA) yürütmeye verdiği yetkinin vergi belirleme yetkisini aştığını hükmetmiş, bu da Trump’ın geniş kapsamlı tarifelerinin hukuken iptaline yol açmıştı. Hükümetin iade sürecini kademeli yürütme kararı, bazı gönderimlerin başlangıçta işleme alınmaması ve prosedürel itirazların süreci uzatması riski taşıyor.

Analistler, başvuru sürecinin ve iade ödemelerinin aylar alabileceğini; onaylanan taleplerin CBP onayından sonra tipik olarak 60–90 gün içinde ödenebileceğini belirtiyor. Ayrıca hukuki itirazlar, vergi mahsupları veya dış borç durumları nedeniyle bazı iadelerin ithalatçılardan indirgenebileceği, dolayısıyla tüketicilere doğrudan ve hızla yansıyacak geniş bir fiyat düşüşü beklemenin gerçekçi olmadığı vurgulanıyor. Piyasa gözlemcileri, iade sürecinin finansallar üzerindeki etkisini izlerken şirket açıklamalarını ve CBP’nin ilerleme raporlarını takip edecek.