Trump: İranlı müzakereciler ciddileşsin, yoksa 'çok geç olacak'

ABD Başkanı Donald Trump, İranlı müzakerecilere yönelik sert uyarıda bulunarak "ciddileşmezlerse çok geç olur" dedi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmaması halinde İran'ın enerji altyapısına yönelik tehdidi beş gün daha ertelediğini açıkladı. Trump, görüşmelerin "çok güçlü" geçtiğini iddia ederken Tahran bunu yalanladı; haber akışı küresel piyasalarda ani hareketlere neden oldu.

Trump, Beyaz Saray önünde yaptığı açıklamada ABD'nin bir "saygın" İranlı liderle görüşmeler yaptığını, müzakerelerin yapıcı olduğunu ve İran'ın bir anlaşma istediğini söyledi. Yönetimin aracı olarak adı geçen iş insanı Steve Witkoff ile eski danışman Jared Kushner'in aracı olduğu iddiaları gündeme gelirken, İran Meclis Başkanı Mohammad Bagher Qalibaf ve diğer yetkililer Washington ile doğrudan müzakere yapılmadığını belirterek iddiaları reddetti. Bu çelişki piyasa aktörleri arasında belirsizliği artırdı.

Gelişme, enerji ve finans piyasalarında hızlı fiyat oynaklığına yol açtı. Trump'ın barış umudunu işaret eden sözleri petrolün önce gerilemesine, ardından belirsizlikle yeniden yükselmesine neden oldu; Brent ham petrol bir gün içinde çift yönlü hareketler kaydederken, ABD endeksleri gün içinde yükselişleri bir kısmını geri verdi. AP verilerine göre S&P 500 endeksi dalgalanmanın ardından gerilerken, Brent ve ABD hafif ham petrol fiyatları da gün içinde sert dalgalar gösterdi; tahvil getirilerindeki toparlanma ise piyasa risk iştahını sınırladı.

Siyasi bağlamda Trump'ın sözleri Hürmüz Boğazı krizini yeniden öne çıkardı. Boğaz, küresel ticari ham petrol akışının yaklaşık beşte birinin geçtiği hayati bir güzergâh; Trump'ın 48 saatlik ültimatomundan beş günlük ertelemeye geçiş, Washington'un askeri baskı ve diplomasi arasında dalgalanan yaklaşığının bir yansıması olarak yorumlanıyor. Ayrıca Beyaz Saray’ın İran'a sunduğu iddia edilen 15 maddelik plan ve bölgesel arabulucuların devreye girmesi, çatışmanın ekonomik maliyetinin ne şekilde dağıtılacağı tartışmasını alevlendirdi.

Analistler, kısa vadede piyasa oynaklığının süreceğini; petrol fiyatlarının, Hürmüz Boğazı'ndaki fiili durum ve diplomatik temasların ciddiyeti doğrultusunda yön bulacağını söylüyor. Yatırımcılar için belirleyici olacak faktörler arasında İran tarafının doğrulanmış açıklamaları, arabulucu devletlerin devreye girme kapasitesi ve ABD yönetiminin askeri tehdidi geri çekip çekmeyeceği bulunuyor. Piyasa uzmanları, risk varlıklarında temkinli pozisyonların ve enerji kontratlarında hedge stratejilerinin önemine dikkat çekiyor.