Trump İran'ı Müzakereye Zorlamak İçin Asker Gönderiyor — Analistler

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la yüz yüze müzakerelere zorlamak amacıyla Orta Doğu'ya ilave birlik gönderme kararı, arabulucuların şüpheyle karşıladığı bir adım olarak yankı buldu. Bazı arabulucuların aktardığına göre Tahran, önceki tur görüşmeler sırasında yaşanan saldırılar nedeniyle yeniden kandırılmak istemiyor ve yönetimin askerî yığılması teklifin samimiyetine gölge düşürüyor.

Gelişme, Washington'ın Pakistan, Türkiye ve Mısır üzerinden sunduğu 15 maddelik ateşkes/çözüm planıyla eş zamanlı ilerliyor; aynı zamanda Pentagon'un 82. Hava İndirme Tümeni'nin komuta unsuru ile bazı hava birimlerinin bölgeye yönlendirileceği haberleri geldi. ABD yönetimi bu askerî hareketliliği müzakere masasına kuvvetli bir argümanla oturmak için bir araç olarak tanımlarken, İran tarafı hareketleri müzakereyi sabote edecek bir baskı olarak değerlendiriyor. Trump yönetiminin hem diplomasi hem baskı stratejisini eş zamanlı işletmesi metodu, sahada daha fazla belirsizlik yaratıyor.

Piyasalarda kısa vadeli tepkiler gözlendi; Trump'ın görüşme açıklamalarıyla petrol fiyatlarında düşüş ve ABD endekslerinde toparlanma görüldü, ancak askerî takviye haberleri ve Tahran'ın şüpheci tutumu belirsizliği canlı tuttu. S&P 500 ve Dow Jones gibi ana endeksler duyarlılıktan etkilendi, enerji piyasasında Brent ve WTI vadeli işlemleri haber akışına göre dalgalandı. Bu oynaklık, risk iştahını zaman zaman artırsa da yatırımcılar jeopolitik risklerin sürdürülebilirliğine ilişkin temkinli bir duruş sergiliyor.

Daha geniş bağlamda, Washington'ın hem asker hem de diplomasi tuşlarına aynı anda basması, “müzakere için baskı” stratejisinin yeniden denenmesi anlamına geliyor; ancak tarihsel ölçekte bölge aktörlerinin güvenilirlik kaygıları ve önceki sürpriz saldırıların hafızası, diplomatik çabaları kırılgan hâle getiriyor. Ayrıca, Körfez üzerinden yapılan petrol akışı ve deniz yollarındaki güvenlik endişeleri küresel enerji arzı için bir risk unsuru olmaya devam ediyor. Bu ortam, politika yapıcıların ekonomik etkileri sınırlamak için koordinasyon arayışını da beraberinde getiriyor.

Analistler, kısa vadede hem Washington hem Tahran tarafında sinyal karışıklığı sürdüğü sürece piyasaların volatil kalacağını; diplomatik ilerleme sinyali gelirse petrolün baskı altında kalabileceğini, aksi hâlde risk primi artışıyla enerji fiyatlarının ve risk iştahının bozulacağını öngörüyor. Bazı uzmanlar ise askerî güç kullanımının müzakere dürüstlüğünü zedeleyebileceğini ve beklenmedik tırmanış riskini artırabileceğini belirtiyor; takip edilecek kritik göstergeler arasında arabulucu ülkelerden gelecek kesin görüşme onayları, sahadaki birlik sevkiyatının boyutu ve İran'ın resmi yanıtı yer alıyor.