Trump’ın 'Taş Devri' tehdidi, ateşkes umutlarını zayıflattı, petrol sıçradı

ABD Başkanı Donald Trump’ın 1 Nisan gecesi yaptığı milli konuşmada İran’a yönelik sert ifadeler kullanması, gelişmekte olan ateşkes umutlarını baltalayarak Asya‑Pasifik hisse senedi endekslerinde satış ve enerji piyasasında hızlı fiyat yükselişine neden oldu. Konuşmada yer alan “İran’ı Taş Devri’ne geri götüreceğiz” ifadeleri piyasa algısını ani biçimde bozdu.

Konuşma sırasında Trump, ABD’nin önümüzdeki “iki-üç hafta” içinde İran’a karşı operasyonlarını yoğunlaştırabileceğini söyledi ve bazı hedeflerin “tamamlanmak üzere” olduğunu belirtti; konuşma metni haber ajansları tarafından yayımlandı. Başkan ayrıca enerji altyapısına dair sert seçeneklerden söz ederek, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına dair net bir takvim sunmadı; bu da tedarik belirsizliğini artırdı.

Piyasa tepkisi hızlı oldu: MSCI’nin Asya‑Pasifik (Japonya hariç) endeksi gerilerken, Tokyo’daki Nikkei 225 sabah seansında belirgin eksiye geçti; Brent ve WTI petrol varil fiyatları %4–%5 bandında sıçradı. ABD vadeli endeksleri ve bazı gelişmiş ülke borsası vadeli işlemleri konuşma sırasında geri çekildi; altın ve güvenli liman varlıklarında ise oynaklık görüldü. Analistler, konuşmanın yatırımcıların kısa süreli güvenini zedelediğini belirtti.

Bu gelişme, küresel enerji tedarik zinciri ve enflasyon görünümü açısından kritik bir dönemde geldi. Hürmüz Boğazı dünya petrol arzı için hayati bir geçit olduğundan, bölgedeki askeri gerilim veya altyapı saldırısı olasılığı petrol piyasalarında risk primi oluşturmaya devam ediyor. Yükselen petrol fiyatları küresel enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı yaratabilir ve merkez bankalarının politika duruşunu etkileyebilir.

Piyasa gözlemcileri, kısa vadede volatilitenin yüksek kalmasını bekliyor; yatırımcılar olayın tırmanma ya da çözülme yönünde somut işaretler verip vermeyeceğini takip edecek. Bazı fon yöneticileri, enerji sektörü pozisyonlarını yeniden değerlendirme eğiliminde olduğunu belirtirken, küresel portföylerde güvenli varlık arayışı sürüyor. Önümüzdeki günlerde Hürmüz Boğazı’na ilişkin haber akışı, ABD İran ilişkilerindeki diplomatik temaslar ve petrol stok verileri piyasaların yönünü belirleyecek.