Trump: ABD için iyi olan, kırmızı çizgileri karşılayan anlaşma yapılacak

Beyaz Saray, dün yapılan İran görüşmesine ilişkin olarak Başkan Donald Trump'ın yalnızca "ABD için iyi" olacak ve yönetimin belirlediği "kırmızı çizgileri" karşılayan bir anlaşmayı hedeflediğini açıkladı. Bu açıklama, Washington'da danışmanlarla yapılan son görüşmelerin ardından geldi ve başkanın nihai onayı bekleniyor.

Beyaz Saray kaynakları ve yönetim yetkilileri, Trump'ın kararı vermeden önce ulusal güvenlik ekibinin tavsiyelerini dinlediğini, yaklaşık iki saatlik bir Durum Odası (Situation Room) toplantısının ardından hâlâ kesin bir kararın oluşmadığını belirtti. Görüşmelerin, İran ile varıldığı iddia edilen taslak mutabakat zaptının ayrıntıları üzerinde son rötuşları içerdiği; ilk aşamada ateşkesin 60 gün uzatılması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması gibi maddelerin öne çıktığı kaydedildi.

Yetkililer, Başkan Trump'ın anlaşma için öne sürdüğü şartlar arasında İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun kaldırılması veya denetim altında tutulması, Hürmüz Boğazı'nda geçişin serbest bırakılması ve mayınların temizlenmesi gibi somut adımların bulunduğunu; anlaşma metninde bu taahhütlerin açık biçimde yer almasının beklendiğini aktardı. Tahran ise resmi olarak taslağı henüz onaylamadığını ve güvence yerine eylem istediğini vurguladı.

Bu gelişmeler küresel piyasalarda jeopolitik risk algısını canlı tutuyor. Hürmüz Boğazı dünya petrol akışının yaklaşık beşte birini taşıdığı için olası bir açılma petrol fiyatları üzerinde doğrudan etki yaratıyor; yatırımcılar kısa vadede enerji tedarik güvenliğine ilişkin haberleri izliyor. Finansal piyasalar ve emtia yatırımcıları, ateşkesin uzatılmasının ve boğazın güvenliğinin sağlanmasının enerji arzı tarafında rahatlama sağlayacağını; aksi durumda ise risk priminin ve fiyat oynaklığının artacağını değerlendiriyor.

Konunun daha geniş bağlamında, ABD ile İran arasındaki müzakere süreci, bölgesel dengeler ve küresel enerji arzı açısından belirleyici olacak. Anlaşmanın niteliği, yaptırımların hafifletilmesi ve dondurulmuş fonların serbest bırakılması gibi ekonomik unsurları da içeriyorsa, orta vadede İran ekonomisinin toparlanmasıyla enerji piyasalarında kalıcı etkiler görülebilir. Ancak güven eksikliği ve tarafların talep ettiği ön koşullar sebebiyle müzakerelerin kırılgan olduğu açık.

Analistler, Başkan Trump'ın onayına kadar belirsizliğin süreceğini; piyasa tepkinin büyük ölçüde haber akışına bağlı kalacağını belirtiyor. Eğer Trump, yönetimin 'kırmızı çizgileri' ile uyumlu bir memorandum of understanding (mutabakat zaptı) onaylarsa, kısa vadede petrol piyasasında gevşeme ve risk priminde düşüş görülebilir; aksi halde piyasada tırmanış ve güvenli liman talepleri artabilir. Yatırımcılar önümüzdeki günlerde Beyaz Saray açıklamalarını ve Tahran'dan gelecek resmi onay sinyallerini yakından izleyecek.