Trump: ABD Donanması 'korsan gibi' İran limanlarını bloke ediyor

ABD Başkanı Donald Trump, 1 Mayıs akşamı yaptığı konuşmada ABD Donanması’nın İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını yürütürken “korsan gibi” davrandığını söyledi ve son günlerdeki gemi operasyonlarını övdü. Trump, bir geminin ele geçirilmesini anlatırken “Gemiyi aldık, yükü aldık, petrolü aldık. Çok kârlı bir iş” ifadelerini kullandı.

Başkan’ın ifadeleri, ABD güçlerinin nisan ayı ortasından bu yana Körfez ve Umman Körfezi girişinde durdurduğu ve aradığı ticari gemi vakalarıyla doğrudan bağlandı. Bazı vaka ve aramalar sonrası gemiler serbest bırakılırken, iki tanker de ABD tarafından alıkonulduğu yönünde raporlar bulunuyor; ABD Merkez Komutanlığı bazı gemilerin arandıktan sonra yoluna devam etmesine izin verdiğini bildirdi. Bu gelişmeler Washington yönetiminin deniz erişimini sınırlama stratejisinin off-shore uygulamalarını gözler önüne seriyor.

Piyasalarda etkisi hızlı oldu: Brent ham petrol fiyatları 30 Nisan sonunda ve 1 Mayıs’ta savaş kaynaklı tedarik endişeleriyle kısa süreliğine varil başına 126 doların üzerine çıkarak dört yıllık zirveyi test etti; ardından dalgalanma ile bir miktar geri çekildi. Bu tedarik riski, sevkiyatların sıkıntıya girmesi ve önemli miktarda İran ham petrolünün denizde bekletilmesi haberleriyle birleşince enerji piyasasında oynaklığı artırdı. Pentagon’un ablukayla ilgili hesaplamalarına göre, bloke edilen tankerlere denk gelen yaklaşık 53 milyon varil İran petrolünün piyasa değeri 4,8 milyar doları buluyor; bu da Tahran için doğrudan gelir kaybı anlamına geliyor.

Bu gelişme yalnızca petrol fiyatlarını değil, küresel tedarik zincirlerinin güven algısını ve deniz sigortası primlerini de etkiliyor. Umman Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nın stratejik önemi, deniz geçişlerinin daralması halinde hem petrol hem sıvılaştırılmış doğal gaz akışlarını kesintiye uğratma riski taşıyor. ABD’nin ablukaya devam etmesi, bölgesel gerilimleri tırmandırma potansiyeli taşıyor ve bazı büyük denizcilik aktörleri seferlerini geciktirme veya alternatif rotalara yönelme kararı aldı.

Analistler, kısa vadede enerji piyasasında yüksek oynaklık ve risk primi artışı bekliyor; bu durum enflasyonist baskıları ve akaryakıt maliyetlerini yükseltebilir. Orta vadede ise piyasa aktörleri; Hürmüz'ün yeniden güvenli seyrine, uluslararası koalisyon girişimlerine ve diplomatik müzakerelere bağlı olarak fiyatların normalleşmesini öngörüyor. ABD dışişleri ve savunma yetkililerinin uluslararası ortaklarla deniz güvenliği ve serbest seyrin sağlanması konusunda görüşmeler yürüttüğü bildiriliyor; piyasalar bu gelişmeler ve olası teslimat normalleşmesi sinyallerini yakından takip ediyor.