Süt fiyatları üretim maliyetinin altına indi, çiftçiler uyarıyor

Süt fiyatlarının üretim maliyetlerinin altına inmesi nedeniyle İngiltere başta olmak üzere Avrupa'da çok sayıda süt üreticisi zor durumda kalıyor; çiftçiler daha fazla aile çiftliğinin el değiştirebileceği konusunda uyarı yayıyor.

Sorun, son aylarda artan üretim ve zayıf iç talebin birleşmesiyle derinleşti. Bazı süt işleyicilerinin çiftçilere ödediği miktar Ekim 2025'ten bu yana litre başına 15 pence'e varan kesintiler gördü; Birleşik Krallık için açıklanan veriler Şubat 2026'da çiftçi ödemelerinin ortalama 36 pence/litreye gerilediğini gösteriyor. Süt toplama ve alım sözleşmelerinde yapılan geri çekilmeler, özellikle küçük ölçekli aile işletmelerinin nakit akışını bozdu ve tedarik zinciri tarafları arasında gerilimleri artırdı.

Fiyat baskısı, yalnızca İngiltere ile sınırlı kalmıyor; küresel arz fazlası ve işlenmiş süt ürünlerinde fiyat düşüşleri birçok piyasada çiftçi gelirlerini aşağı çekiyor. ABD Tarım Ekonomik Araştırma Servisi (USDA ERS) verileri, Mart 2026'da tüm süt fiyatının yüzdelik bazda yıllık düşüş gösterdiğini ve birçok işletme için tam maliyetin altında kaldığını işaret ediyor; bu durum, işletme sermayesini tüketen ve borç servis maliyetlerini artıran bir darboğaza yol açıyor.

Geniş bağlamda sektör, uzun vadeli yapısal değişimlerle karşı karşıya: üretimde verim artışı ve bazı büyük sanayi oyuncularının pazardaki ağırlığı, fiyat ile çiftçi payı arasındaki makası açıyor. Avrupa Komisyonu'nun süt piyasası verileri, fiyatların bölgesel dalgalanma gösterdiğini ve bazı dönemlerde çiftçi kesimi için sürdürülemez seviyelere gerilediğini ortaya koyuyor; bu da kırsal ekonomilerde istihdam ve tedarik güvenliği riskini gündeme getiriyor.

Analistler, kısa vadede üretimin talep seviyesine göre ayarlanmasının zaman alacağına ve baz fiyatlarda toparlanmanın ancak üçüncü çeyrek civarında mümkün olabileceğine dikkat çekiyor. Sektörde birleşmeler, sözleşme şartlarında yeniden müzakere ve devlet destek mekanizmalarına erişim talepleri artarken, yatırımcılar ve kredi verenler kredi risklerini daha sıkı izlemeye başladı; aile çiftlikleri için maliyetleri düşürecek verimlilik önlemleri ile pazarlama ve katma değerli ürünlere yönelme seçenekleri öne çıkıyor.