Hormuz Boğazı'nda güvenlik: Fransa destek istiyor ama saldırılar engel

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ülkesinin Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlama konusunda destek verebileceğini ancak mevcut çatışma koşullarında, yani gemilere yönelik saldırılar ve yoğun hava/silah hareketliliği devam ettiği sürece doğrudan eskort operasyonlarına katılamayacağını açıkladı. Bu açıklama, ABD Başkanı'nın müttefiklerden boğazı güvence altına alma çağrılarına yanıt olarak geldi.

Olayın gelişimi, ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı askeri operasyonlarla tırmanırken deniz nakliyatında kesintiye yol açtı; bazı tanker ve kargo hatları geçişleri durdurdu veya rotalarını değiştirdi. Avrupa Birliği'nin dış politika sorumlusu Kaja Kallas ve birçok Avrupa hükümeti, doğrudan askeri angajmana girmek istemediklerini belirtti; bu çekimserlik Batı müttefikleri arasında koordinasyon sorunlarını gündeme getirdi. ABD yetkilileri, gerekirse tankerlere eskort sağlanacağını söylerken, Fransa bunun mevcut çatışma alevlenmesi içinde olamayacağını netleştirdi.

Bu gelişmeler küresel piyasalarda enerji güvenliği endişelerini artırdı. Hürmüz Boğazı, tipik dönemlerde dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği bir boğaz olarak risklerin yükselmesiyle beraber petrol ve akaryakıt fiyatlarında dalgalanmalar gözlenmesine neden oldu. Başta zengin ülke grupları olmak üzere bazı ülkeler acil stratejik petrol stoklarını serbest bırakma hazırlığı yaptıklarını açıkladı; bu hamleler fiyat baskılarını sınırlamaya yönelik geçici önlemler olarak değerlendiriliyor.

Geniş çerçevede, Avrupa’nın çatışmaya katılmak istememesi jeopolitik ayrışmayı derinleştiriyor; ABD ile bazı Avrupa başkentleri arasında güvenlik sorumluluklarının sınırları yeniden tartışılıyor. Fransa, bölgesel bir eskort/
izleme misyonunu savaşın en yoğun dönemi sona erdikten sonra başlatmayı gündeme alırken, AB içinde ortak askeri adımlar konusunda fikir birliği yok. Bu durum, enerji arz güvenliği ve deniz ticaret yollarının korunması konusundaki kolektif politikalara dair belirsizliği artırıyor.

Analistler, kısa vadede lojistik ve sigorta maliyetlerinin yükselmesinin, belirgin bir askeri de-eskalasyon olmadıkça emtia fiyatlarında oynaklığı sürdüreceğini belirtiyor. Piyasa katılımcıları, Hürmüz’te kalıcı güvenlik mekanizmaları kurulmadığı sürece risk priminin yüksek kalacağını, hükümetlerin ve deniz taşımacılığı sektörünün alternatif yollar ve poliçe düzenlemeleriyle uyum sağlamaya devam edeceğini öngörüyor. Koalisyon teklifleri ve diplomatik çabaların seyri, önümüzdeki haftalarda fiyat ve yatırımcı duyarlılığı açısından belirleyici olacak.