Sosyal Güvenlik: ABD hükümeti gerçekten fonlardan mı ödünç alıyor?

Sosyal Güvenlik fonlarının devlet bütçesi için “rahat bir kasa” mı olduğu sorusu sıkça gündeme geliyor. Gerçek şu ki, programın fazlalıkları kasada nakit olarak beklemiyor; yasal düzenlemeyle bu fazlalar ABD Hazine’sinin özel-ihraç tahvillerine dönüşüyor ve Hazine bu nakdi genel bütçe harcamalarında kullanabiliyor. Bu mekanizmanın nasıl işlediği ve ne anlama geldiği kamuoyunda kafa karışıklığı yaratıyor.

Fazla primler ve diğer gelirler, Sosyal Güvenlik Mütevelli Heyeti tarafından yönetilen fonlarda tutulur ve yasayla sadece ABD hükûmetinin garantili, faiz getirili “özel-ihraç” Hazine senetlerine yatırılabilir. Bu senetler piyasa koşullarında alınıp satılamayan, programlara özel düzenlenen borç araçlarıdır; ihtiyaç olduğunda Hazine bunları nakde çevirerek ödemeleri yapar. Yani teknik olarak hükümet, o yılların fazla gelirini kendi harcamalarında kullanmış olur fakat karşılığında emeklilik fonuna Hazine garantili bir alacak kaydı bırakılmıştır.

Bu uygulamanın pratik sonucu, emeklilik fonlarının elinde yüzeyde “tahvil” biçiminde milyarlarca doların gözükmesi fakat nakit akışında Hazine’nin bu tutarı kısa vadede kullanabiliyor olmasıdır. Bu durum, fonlar tükendiğinde Hazine’nin piyasadan yeni borçlanma yapması veya vergi gelirlerini yönlendirmesi gerektiği anlamına gelir; bugün için OASI ve DI fonlarının toplu tutarı trilyonlar düzeyindedir, bu intragovernmental (hükümet içi) borcun büyük bir kısmını oluşturuyor. Bu yapı programın güvenliğini garantilemez; mütevelli heyeti ve bütçe analizleri fonların 2033–2035 döneminde baskı altında kalabileceğine işaret ediyor.

Piyasalar açısından bu durum doğrudan günlük hisse/kur hareketlerine yol açmaz, ama makro düzeyde Hazine finansman ihtiyaçlarını ve dolayısıyla genel borçlanma eğrisini etkileyebilir. Örneğin, emeklilik fonlarından nakit çıkışı beklentisi Hazine’nin daha fazla piyasa borçlanmasına itilebilir; bu da faiz eğrisinde yukarı yönlü baskı, borç servisi maliyetlerinde artış ve uzun vadede bütçe baskısının büyümesine neden olabilir. Ayrıca mevzuat değişikliği ya da vergilendirme adımları beklentisi mali piyasalarda risk iştahını etkileyebilir.

Uzmanlar ve analistler, kısa vadede programın tam anlamıyla “çıkarıldığı” ya da “çalındığı” şeklindeki iddiaları reddediyor; hukukî olarak Hazine’nin taahhüdü ve özel-ihraç senetleri vardır. Ancak uyarı ortak: demografik değişim, daha yüksek sağlık harcamaları ve alınan son kararlar fonların uzun vadeli dengesini zayıflatıyor; çözüm için vergi artışı, hak düzenlemeleri veya karma çözümler gündemde. Yatırımcılar ve emeklilik planı sahipleri için çıkarılması gereken ders, Sosyal Güvenlik’in tek başına emeklilik güvenliği sağlamadığı ve ek tasarruf/yatırım planlarının önemini koruduğudur.