Santa Monica Ekonomik Canlanma Planıyla Mali Darboğazdan Çıkıyor

Kaliforniya'nın Pasifik kıyısındaki ünlü şehri Santa Monica, son yıllarda karşılaştığı ciddi mali zorlukların üstesinden gelmek amacıyla kapsamlı bir ekonomik canlanma stratejisi başlattı. Şehir yönetimi, azalan gelirleri tersine çevirmek, ticari faaliyetleri yeniden canlandırmak ve uluslararası turizmi geri kazanmak için iddialı adımlar atıyor. Bu strateji, şehrin bütçe sağlığını iyileştirmeyi ve eski canlılığını yeniden tesis etmeyi amaçlıyor.

Santa Monica'nın mali darboğazının temelinde, eski bir şehir çalışanının karıştığı cinsel istismar davaları nedeniyle ödenen 229 milyon doları aşan yasal tazminatlar yer alıyor. Bu ödemeler, şehrin genel fon rezervlerini önemli ölçüde tüketti ve mali durumu zorlaştırdı. Ayrıca, COVID-19 pandemisinin ardından turizm gelirlerinde yüzde 50'nin üzerinde bir düşüş yaşanırken, perakende ve ofis sektörlerinde yüksek boşluk oranları gözlemlendi; özellikle Üçüncü Cadde Yaya Bölgesi'nde perakende boşluk oranı yüzde 25'e, şehir genelinde ofis boşluk oranı ise yüzde 35'e ulaştı. Pandemi döneminde genel fon gelirleri yüzde 26,8 azaldı ve 400'den fazla kalıcı ve geçici pozisyonun kapatılmasıyla sonuçlanan bütçe kesintileri yapıldı.

Bu zorlu tablo karşısında, Santa Monica Belediye Meclisi Eylül 2025'te oybirliğiyle mali sıkıntı hali ilan etti. Bu ilan, şehrin gelecekteki hibe fonlarına erişimini kolaylaştırmak ve eyalet ile federal kurumlarla olan ilişkilerinde konumunu güçlendirmek amacıyla stratejik bir araç olarak görüldü. Yeni ekonomik canlanma planı kapsamında, şehir 3 milyon dolarlık bir ekonomik kalkınma fonu oluşturdu. Restoranlar için atık su kapasite ücretleri kaldırılırken, açık havada yemek yeme düzenlemeleri kolaylaştırıldı ve işletmeler için izin süreçleri hızlandırıldı. Kamu güvenliğini artırmak amacıyla şehir merkezindeki polis devriyeleri iki katına çıkarıldı ve altyapı yatırımları için 3,5 milyon dolar tahsis edildi.

Bu mali zorluklar ve azalan gelirler, şehrin ekonomik yapısı üzerinde derin etkiler yarattı. Özellikle ticari gayrimenkul piyasasında değer kayıpları ve yüksek boşluk oranları yaşanırken, turizmdeki düşüş otel doluluk vergisi (TOT) ve satış vergisi gelirlerini doğrudan etkiledi. Ancak yeni canlanma planının, ticari gayrimenkul sektöründe yeni kiralama fırsatları yaratması ve perakende ile yeme-içme sektörlerinde canlılığı artırması bekleniyor. Şehir, bu önlemlerle iş dünyasının güvenini yeniden kazanmayı hedefliyor.

Santa Monica'nın yaşadığı bu sorunlar, pandemi sonrası dönemde birçok ABD şehrinin karşılaştığı benzer ekonomik baskıların bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Ulusal düzeydeki gümrük vergileri, vergi indirimleri ve federal göçmenlik politikaları gibi faktörler de uluslararası turizmi olumsuz etkileyerek şehrin gelirlerini azaltan etkenler arasında gösterildi. Şehrin nakit rezervleri 2018'deki 435,8 milyon dolardan yaklaşık 150 milyon dolara gerilerken, 90 milyon dolarlık bir bölümü dışındaki rezervlerin tahsis edilmiş olması, şehrin yapısal bir bütçe açığıyla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Şehir yöneticileri ve analistler, Santa Monica'nın ekonomik toparlanma potansiyeli konusunda temkinli bir iyimserlik taşıyor. Şehir, 2026 FIFA Dünya Kupası ve 2028 Los Angeles Olimpiyat ve Paralimpik Oyunları gibi önümüzdeki büyük uluslararası etkinlikleri ekonomik bir kaldıraç olarak kullanmayı planlıyor. Bu etkinliklerin turizmi ve yerel harcamaları önemli ölçüde artırması bekleniyor. Şehir Müdürü Oliver Chi, uygulanan yeniden yapılanma planıyla genel fonun 2030 mali yılına kadar fazla vermeye başlayabileceğini öngörüyor. Ancak, planın başarısı, küresel ekonomik koşulların seyrine ve yerel yönetimlerin bu stratejileri ne kadar etkin uygulayabileceğine bağlı olacak.