Rusya-Ukrayna Savaşı'nın Küresel Ekonomiye Etkileri Derinleşiyor

Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik işgali beşinci yılına girerken, savaşın küresel ekonomi üzerindeki etkileri derinleşmeye devam ediyor. Avrupa Birliği (AB), İngiltere ve Kanada, Rusya'nın enerji sektörünü, finansal hizmetlerini, askeri-sanayi kompleksini ve yaptırımları aşmak için kullandığı 'gölge filosunu' hedef alan yeni ve genişletilmiş yaptırım paketlerini Haziran 2026'da yürürlüğe koydu. Bu adımlar, Moskova'nın savaş çabalarını finanse etme kabiliyetini daha da kısıtlamayı amaçlıyor.

AB liderleri 18 Haziran'da Rusya'ya yönelik yaptırımları ilk kez altı ay yerine 12 ay uzatma kararı aldı. Avrupa Komisyonu, Rusya'ya karşı 21. yaptırım paketini hazırlarken, enerji ve finans sektörlerine odaklanan ek tedbirler önerdi. İngiltere ise 16 Haziran'da Rusya'nın 'gölge filosunu', askeri tedarik zincirlerini ve yasa dışı finans ağlarını hedef alan 70 yeni yaptırım açıkladı. Bu yaptırımlar arasında 20'den fazla petrol tankeri ve yaptırım kaçakçılığını kolaylaştırdığı iddia edilen üçüncü ülkelerdeki finansal kuruluşlar ve kripto platformları da bulunuyor.

Rus ekonomisi, savaşın getirdiği yük altında yapısal yorgunluk işaretleri gösteriyor. Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü'nün raporuna göre, Rusya'nın likit devlet varlık fonu, savaşın başlangıcındaki gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) %6,5'inden Nisan 2026'da %1,8'e geriledi. 2026 yılının ilk üç ayında federal bütçe açığı yıl sonu hedefini aşarken, petrol ve doğal gaz gelirleri bir önceki yıla göre %45 düştü. Bloomberg'in haberine göre, Rusya'nın ulusal borcu savaş maliyetleri nedeniyle hızla artıyor ve 2026'daki askeri harcamaların planlanandan 4-5 trilyon RUB (Rus rublesi) daha yüksek olabileceği tahmin ediliyor. Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı, 2026 yılı için GSYİH büyüme tahminini %1,3'ten %0,4'e düşürdü.

Ukrayna ekonomisi ise savaşın devam eden baskıları altında yavaş bir büyüme kaydediyor. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) raporuna göre, ülkenin reel GSYİH büyümesi 2025'te %1,8 olarak gerçekleşirken, 2026 için %2,2 büyüme öngörülüyor. Dünya Bankası, Avrupa Komisyonu ve Birleşmiş Milletler ile Ukrayna hükümeti tarafından hazırlanan güncellenmiş rapora göre, Ukrayna'nın yeniden inşası ve toparlanması için önümüzdeki on yılda yaklaşık 588 milyar dolara (500 milyar avronun üzerinde) ihtiyaç duyuluyor. Bu miktar, Ukrayna'nın 2025 yılı nominal GSYİH'sinin yaklaşık üç katına denk geliyor. AB, Ukrayna'ya 2026-2027 dönemi için 90 milyar avroluk bir finansman paketi sağlama konusunda uzlaştı; bunun 60 milyar avrosu askeri destek, 30 milyar avrosu ise bütçe desteği olarak ayrılacak.

Savaşın küresel emtia piyasaları üzerindeki etkisi de devam ediyor. Dünya Bankası'nın Nisan 2026 tarihli raporuna göre, Orta Doğu'daki savaşın da etkisiyle enerji fiyatlarının bu yıl %24 artarak 2022'deki Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden bu yana en yüksek seviyesine çıkması bekleniyor. Brent petrol fiyatlarının 2026'da varil başına ortalama 86 ABD doları olması öngörülüyor. Küresel gıda fiyatları da, yüksek enerji ve gübre maliyetleri nedeniyle yükselişini sürdürüyor. Mayıs 2026'da uluslararası buğday fiyatları artarken, Birleşmiş Milletler (BM) gıda endeksi de Mart 2026'da %2,4 artış gösterdi. Ayrıca, savaş tedarik zincirlerinde aksaklıklara neden olarak nakliye sektörünü de etkiliyor, alternatif rotalara olan talep tanker navlun fiyatlarını artırıyor.

Analistler ve uluslararası kuruluşlar, Rusya'nın ekonomik baskı altında olmasına rağmen savaş çabalarını sürdürme kapasitesinin devam ettiğini belirtiyor. Ancak, Rusya'nın mali rezervlerinin tükenmesi ve Çin'e olan bağımlılığının artması uzun vadede önemli zorluklar yaratıyor. Ukrayna'nın ise uluslararası destekle makroekonomik istikrarını koruduğu, ancak yeniden yapılanma sürecinin kapsamlı reformlar ve özel sektör yatırımlarıyla desteklenmesi gerektiği vurgulanıyor. Küresel piyasalarda ise enerji ve gıda fiyatlarındaki oynaklığın jeopolitik gerilimler sürdükçe devam edeceği ve bu durumun enflasyonist baskıları artırabileceği tahmin ediliyor.