Rusya-Ukrayna Savaşı Küresel Ekonomik Etkilerini Derinleştiriyor: Enerji ve Tahıl Piyasalarında Volatilite Artıyor

Rusya-Ukrayna Savaşı, devam eden 1611. gününde küresel finans ve emtia piyasaları üzerindeki derin etkilerini sürdürüyor. Son dönemde Karadeniz'deki tahıl ihracatı rotalarına yönelik yoğunlaşan saldırılar ve Rusya'nın enerji altyapısındaki aksaklıklar, enerji ve gıda fiyatlarında belirgin bir oynaklığa neden oldu. Bu gelişmeler, savaşın ekonomik sonuçlarının uluslararası alanda hissedilmeye devam ettiğini gösteriyor.

Ukrayna'nın Karadeniz limanlarına yönelik Rus saldırılarının artmasıyla birlikte, gemi sahipleri tarım ürünleri ihracatı için limanlara yanaşmayı geçici olarak durdurdu. Bu durum, Ukrayna'nın tahıl ihracat kapasitesinin yaklaşık üçte birini etkiledi ve buğday fiyatlarının iki yılın zirvesine çıkmasına neden oldu. Öte yandan, Avrupa Birliği (AB), Rusya'nın savaş çabalarının ekonomik temellerini zayıflatmayı hedefleyen 21. yaptırım paketini onayladı. Bu paket, 32 Rus bankasını işlem yasağı listesine eklerken, kripto firmalarını ve petrol ticareti platformlarını da kapsıyor ve petrol fiyat tavanı ayarlamasını bir yıl donduruyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) ise Ukrayna'ya Genişletilmiş Fon Kolaylığı (EFF) kapsamında yaklaşık 690 milyon dolarlık bir dilim sağlarken, Ukrayna'nın bazı yapısal reformlarda gecikme yaşadığını ve reformlardan geri adım atma riskine karşı uyarıda bulundu.

Savaşın ekonomik cephesinde, Ukrayna'nın insansız hava aracı (İHA) saldırıları Rusya'nın petrol rafineri kapasitesinin önemli bir bölümünü hedef aldı. Mart 2026'dan bu yana Rusya'nın rafineri kapasitesinin %20 ila %40'ının devre dışı kaldığı tahmin ediliyor. Bu saldırılar, Rusya'nın petrol ihracatını ve iç yakıt tedarikini olumsuz etkileyerek küresel dizel piyasalarında dalgalanmalara yol açtı ve dünya enerji fiyatlarının yükselmesine katkıda bulundu. Temmuz 2026 itibarıyla, Rusya'da kamuoyu yoklamaları ekonomiye ilişkin değerlendirmelerde belirgin bir kötüleşme olduğunu gösteriyor; Rusların dörtte üçü savaşın ülke ekonomisini kötüleştirdiğine inanıyor.

Bu gelişmelerin piyasalar üzerindeki etkisi doğrudan hissediliyor. Karadeniz'deki aksaklıklar nedeniyle buğday fiyatları son iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Rusya'nın rafineri kapasitesindeki düşüş, dizel gibi rafine ürünlerin küresel piyasalardaki arzını sıkılaştırarak fiyatları yukarı yönlü baskılıyor. Ham petrol fiyatları haziran ayında düşüş eğilimindeyken, temmuz başında artan çatışmalarla birlikte yeniden yükselişe geçti ve rafineri marjları dört yılın en yüksek seviyelerine ulaştı. Genel olarak, 2026 yazı için enerji maliyetlerinde artış bekleniyor. Ukrayna ekonomisi için ise IMF, 2026'da büyümenin %1 ila %1.6 arasına yavaşlayacağını ve enflasyonun %10.5'e yükseleceğini öngörüyor. Rusya'nın kümülatif gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) büyümesi 2022-2025 döneminde %8 olarak gerçekleşirken, Ukrayna'nın GSYİH'si aynı dönemde %21.2 daralma yaşadı.

Savaşın daha geniş ekonomik ve politik bağlamında, Ukrayna'nın Rusya'nın sanayi hedeflerine yönelik uzun menzilli İHA saldırılarıyla bir yıpratma stratejisi izlediği belirtiliyor. Bu stratejinin, Rusya'nın savaş ekonomisini ve savaş finansman kapasitesini zayıflatmayı amaçladığı ifade ediliyor. AB'nin devam eden yaptırımları, Rusya'nın savaş çabalarını finanse etme yeteneğini kısıtlamayı hedeflerken, yeni yaptırım hedefleri bulmanın giderek zorlaştığına dair endişeler de dile getiriliyor. IMF'nin Ukrayna'ya sağladığı destek, ülkenin savaş sonrası toparlanması ve AB'ye katılım hedefleri doğrultusunda makroekonomik istikrarını koruması için hayati önem taşıyor.

Piyasa analistleri ve beklentilerine göre, Ukrayna ekonomisinin 2027 yılında %3.5 büyüme ile toparlanması ve enflasyonun %8 seviyesine gerilemesi bekleniyor. Ancak bu tahminler, reformların kararlılıkla sürdürülmesi ve savaşın seyrine bağlı. IMF, Ukrayna'yı bankaların kârlarına uygulanan %50'lik ek vergiyi 2027 sonrası kaldırmaya çağırarak, bunun bankacılık sektörünün sermaye birikimini yavaşlattığı ve yatırımcılar için cazibesini azalttığı uyarısında bulundu. Küresel enerji piyasalarında ise Ukrayna'nın saldırılarının ve diğer jeopolitik gerilimlerin etkisiyle yüksek maliyetlerin devam etmesi öngörülüyor, bu da enerji fiyatlarında sürekli bir oynaklığa işaret ediyor.