Rusya'nın Ukrayna Savaşı Maliyeti Artarken Yeni Seferberlik İhtimali Gündemde

Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgali, Kremlin üzerinde hem askeri hem de ekonomik açıdan ağır bir yük oluşturmaya devam ediyor. Center for Strategic and International Studies (CSIS) raporuna göre, Şubat 2022'den Haziran 2026'ya kadar Rusya'nın savaş alanı kayıpları 1,4 milyonu buldu ve 450.000 asker hayatını kaybetti. Sadece 2026 yılında aylık ortalama 30.000 asker kaybı yaşanırken, Rusya ile Ukrayna arasındaki kayıp oranı 2026'nın ilk yarısında 8:1 seviyesine çıktı. Bu kayıplara rağmen, Rus güçleri bu yıl operasyonel olarak önemli bir ilerleme kaydedemedi.

Ekonomik cephede de durum giderek kötüleşiyor. Bloomberg'in aktardığına göre, Rusya'nın federal bütçe açığı 2026 yılının ilk yedi ayında 6,5 trilyon rubleye (yaklaşık 78,7-79 milyar dolar) ulaşarak, tüm yıl için hedeflenen 3,8 trilyon rublelik (%1,6 GSYİH) açığı 1,7 kat aştı. Bu durumun temel nedeni, savaş finansmanına yapılan harcamaların hızla artmasıdır. Devlet alım harcamaları %39 artarak 8,4 trilyon rubleye yükseldi ve yıllık planın %80'ini şimdiden aştı. Askeri harcamalar ise 2021'den bu yana neredeyse üç katına çıkarak 2025'te yaklaşık 186 milyar dolara (GSYİH'nin %7,3'ü) ulaştı.

Petrol ve gaz gelirlerindeki düşüş de Rus ekonomisi üzerindeki baskıyı artırıyor. Orta Doğu'daki gerilimler nedeniyle küresel petrol fiyatlarında bazı artışlar yaşansa da, Rusya'nın petrol ve gaz gelirleri 2026'nın ilk yedi ayında %17 oranında azaldı. Ülkenin ticaret fazlası 2021'deki 173 milyar dolardan 2025'te 68 milyar dolara gerilerken, 2027 için 53 milyar dolara düşmesi bekleniyor. Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de ekonomik yavaşlamayı ve işgücü kıtlığını kabul etti. Enflasyonun yükselişi ve Merkez Bankası'nın enflasyonu kontrol altına alma çabaları, yüksek faiz oranlarıyla birlikte ekonomik büyümeyi yavaşlatıyor.

Ekonomi, askeri üretime bağlı sektörler ve diğer sektörler arasında giderek daha fazla ayrışma gösteriyor. 2026'nın ikinci çeyreğinde GSYİH yıllık bazda %1,3 büyüyerek 2023'ten bu yana ilk kez artış gösterse de, analistler bu büyümenin büyük ölçüde askeri harcamalara bağlı olduğunu belirtiyor. Rusya Merkez Bankası, 2026 yılı GSYİH büyüme tahminini %0,0-1,0 aralığına düşürdü. Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine düzenlediği insansız hava aracı saldırıları, Rusya'da yakıt fiyatlarının artmasına ve yer yer karne uygulamasına yol açarken, enflasyonun yeniden yükselmesine neden oldu. Ayrıca, Merkez Bankası'nın tercihli savaş kredileri politikası bankacılık sektöründe kötü kredilerin birikmesine yol açarak potansiyel bir krizi tetikleme riski taşıyor.

Bu zorlu koşullar altında, Rus yetkililerin sonbahardaki Devlet Duma seçimlerinin ardından yeni bir seferberlik dalgasını değerlendirdiği yönünde haberler geliyor. Ancak uzmanlar, bu durumun ne zaman veya nasıl gerçekleşeceğinin belirsiz olduğunu belirtiyor. Eylül 2022'deki kısmi seferberlik, 300.000 yedek askerin göreve çağrılmasına yol açmış ve bu durum yaklaşık bir milyon Rus vatandaşının ülkeyi terk etmesine neden olmuştu. Yeni bir büyük ölçekli seferberlik, mevcut işgücü kıtlığını daha da kötüleştirebilir ve halk arasında memnuniyetsizliği artırabilir.

Analistler, Rusya'nın Batı'nın desteklediği Ukrayna'ya karşı yürüttüğü yıpratma savaşında ekonomik rekabeti kazanamayacağı konusunda uyarıyor. Eurasia Group'tan Alex Kolyandr ve Rus devlet bankası VEB.RF'nin baş ekonomisti Andrei Klepach, Rusya'nın ekonomik sorunlarının arttığını ve ülkenin kaçınılmaz bir sosyal krize doğru gittiğini belirtiyor. Rus ekonomisinin uzun vadede gerileyeceği ve halkın yaşam standartlarının düşeceği beklentisi hakim.