Rachel Reeves: Mali kurallar için tampon 'çok daha büyük' olmalı

Lordlar Kamarası Ekonomik İşler Komitesi’nin 28 Nisan 2026 tarihli raporu, Maliye Bakanı Rachel Reeves’in uyguladığı mali kurallar kapsamında tutulan tamponun (headroom) ‘‘önemli ölçüde daha büyük’’ olması gerektiğini belirtiyor. Komite, mevcut kamu borcu seyrinin sürdürülemez olduğunu vurgulayarak hükümetin daha sağlam bir tampon tesis etmesini tavsiye ediyor.

Rapor, Reeves’in geçen yılki bütçede vergileri artırarak mali tamponu yaklaşık 9.9 milyardan 22 milyar sterline çıkardığını hatırlatıyor ve bunun önemli olmakla birlikte tarihsel ortalamanın altında kaldığını kaydediyor. Komite, 2010–2022 dönemindeki ortalama tamponun yaklaşık 30 milyar sterlin olduğunu belirterek mevcut düzeyin öngörü hatalarına ve beklenmedik şoklara karşı yetersiz risk payı bıraktığını söylüyor. Rapor ayrıca tamponların ‘‘savaş hazinesi’’ gibi tüketilmesinin yarattığı istikrarsızlığı eleştiriyor.

Komitenin uyarısı, piyasalar ve borç yönetimi açısından bir uyarı ışığı yakıyor; daha küçük tamponlar beklenmeyen şoklar karşısında Hazine’nin manevra alanını kısıtlıyor ve bu durum tahvil getirilerinde yukarı yönlü baskı veya risk primlerinde artışa neden olabiliyor. Bağımsız mali denetçi Office for Budget Responsibility (OBR) da daha önce kamu maliyesinin kırılgan olduğuna dikkat çekmiş; bu çerçevede komite, OBR raporlarına daha fazla önem verilmesini ve Meclis’te yıllık tartışma açılmasını öneriyor.

Rapor, mevcut mali kuralların zaman zaman kuralı sağlasa bile borcun uzun vadede artabileceği bir yapısal zayıflık barındırdığını vurguluyor ve ikinci mali kuralın daha sıkı yorumlanmasını istiyor: normal koşullarda öngörü döneminin üçüncü yılında borcun ilk yıldan daha düşük olması gerektiği şeklinde bir taahhüt. Komite üyeleri ayrıca Bağımsız OBR’nin önemini teyit ederken, OBR’nin bazı politika skorlamalarını reddetmesinin hükümeti politikadan alıkoymaması gerektiğini de belirtiyor.

Analistler, Komite raporunun hükümet üzerinde mali disiplin ve şoklara karşı hazırlık baskısını artıracağını, bunun da sonbaharda beklenen bütçe planları öncesinde ya ek gelir kalemleri (vergiler) ya da harcama kısıtları tartışmalarını yoğunlaştırabileceğini belirtiyor. Orta vadede korunacak daha büyük bir tamponun finansal piyasalara güven sağlaması beklenirken, tamponun İran’daki çatışma gibi dış şoklarla aşınma riski olduğu da raporda vurgulanan başlıca endişeler arasında yer alıyor.