Petrol piyasalarında tehlike bölgesi: ABD-İran anlaşması şart

Petrol piyasaları, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim ve stok erozyonu nedeniyle küresel tedarik açısından “tehlike bölgesi”ne yaklaşıyor; Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) yönetimi bunun Temmuz–Ağustos aylarında arz açısından kritik hale gelebileceği uyarısını yaptı.

Gelişme, Şubat sonunda başlayan operasyonların ardından İran’ın deniz trafiğini kısıtlaması ve bölgede güvenli geçişin sürdürülmesine ilişkin belirsizliğin artmasıyla hız kazandı. ABD yönetimi Mayıs başında Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma amaçlı eskort operasyonunu “müzakerelerde ilerleme” gerekçesiyle geçici olarak durdurdu; Beyaz Saray kaynakları ve Reuters haberleri Washington’un aynı zamanda bir anlaşma zeminini test ettiğini gösteriyor.

Fiziki piyasada ise stoklar hızlı bir şekilde eriyor ve bankalar ile enerji kurumları bu durumun fiyatlar üzerinde baskı yaratabileceği uyarısını yineliyor. Goldman Sachs’ın analizleri Mayıs ayında görülen görünür stok çekilmesinin rekor hızda olduğunu; IEA ise üye ülkelerin stratejik rezervlerden koordineli salınımlarına rağmen ticari stokların tükenme eğiliminde olduğunu belirtiyor. Bu dinamik, petrol fiyatlarının kısa vadede yüksek volatilite göstermesine neden oluyor.

Piyasayı şimdilik dengeleyen birkaç faktör oldu: bazı Körfez üreticilerinin boru hatları ve alternatif güzergâhlarla sevkiyatları yönlendiriyor olması, hükümetlerin stratejik rezerv satışı ve büyük alıcı ülkelerde talep zayıflaması. Buna karşın analizler, özellikle yaz sezonunda turizm ve ulaşım talebi yükseldiğinde arz kısıtının fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceğini gösteriyor; S&P Global gibi kurumlar da ticari stok erozyonunun büyüme ve enflasyon görünümünü olumsuz etkileyebileceğini vurguluyor.

Analistler, Hürmüz Boğazı’nın kalıcı olarak açılmasının veya bölgesel gerilimin çözülmesinin piyasalarda belirgin rahatlama sağlayacağını fakat bunun da anlaşmanın kapsamına ve güvenilirliğine bağlı olduğunu belirtiyor. Kısa vadede yatırımcılar stok verileri, IEA raporları ve Washington-Tahran hattındaki diplomatik haber akışını yakından takip edecek; orta vadede ise stok seviyelerinin normale dönmesi ve alternatif arzın devreye girmesi fiyat riskini sınırlayabilir.