Petrol Fiyatları Yükselişte: ABD-İran Gerilimi ve Husilerin Abluka Tehdidi

Küresel petrol fiyatları, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin yeniden tırmanmasıyla yükselişini sürdürüyor. ABD ile İran arasındaki çatışmaların şiddetlenmesi ve Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik abluka tehditleri, piyasalarda arz güvenliği endişelerini artırdı. Brent ham petrolü varil başına 90 doların üzerine çıkarak bir ayın en yüksek seviyelerine ulaşırken, ABD ham petrolü West Texas Intermediate (WTI) da benzer şekilde değer kazandı.

ABD, İran'a bağlı hedeflere karşı art arda hava saldırıları düzenlerken, Tahran da bölgedeki ABD müttefiklerine yönelik misilleme saldırıları gerçekleştirdi. Bu durum, özellikle dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığı güvenliğine ilişkin endişeleri körükledi. Gerilimler, ABD ile İran arasındaki kırılgan ateşkes anlaşmasının bozulmasının ardından hızla tırmandı.

Eş zamanlı olarak, Yemen'deki İran destekli Husiler, Suudi Arabistan'a yönelik bir deniz ablukası uygulama tehdidinde bulundu. Bu tehdit, Sanaa havalimanına yapılan bir saldırının ardından Husiler ile Suudi Arabistan destekli güçler arasında yaşanan füze karşılıklarının ardından geldi. Husi lider Abdul Malik el-Husi, Suudi Arabistan'ın petrol tesislerinin ve hayati altyapısının füze ve insansız hava araçları için hedef olacağını belirtti. Bu abluka tehdidi, Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan ve küresel ticaretin yaklaşık %12'sinin geçtiği kritik Bab el-Mandeb Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatları riske atıyor.

Piyasalarda yaşanan bu gelişmeler, ham petrol fiyatlarında önemli bir yükselişe yol açtı. Brent ham petrol vadeli işlemleri Pazartesi günü %1'in üzerinde artışla 89,22 dolardan kapandı ve gün içinde 91,42 dolara kadar yükseldi. WTI ham petrol vadeli işlemleri ise %0,9 artışla 83,23 dolardan işlem gördü. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Ortadoğu'daki yeni gerilimlerin, 2027 yılına kadar beklenen küresel petrol arz fazlası tahminlerini alt üst edebileceği konusunda uyardı. Deniz yoluyla petrol sevkiyatlarındaki herhangi bir aksaklık, tankerlerin Afrika'nın güneyinden daha uzun rotalar izlemesine neden olarak navlun maliyetlerini artırabilir ve teslimatları geciktirebilir.

Orta Doğu'daki bu jeopolitik istikrarsızlık, küresel enerji güvenliği için tarihin en büyük tehditlerinden biri olarak görülüyor. Bölgedeki çatışmaların derinleşmesi, dünya ekonomisi üzerinde enflasyonist baskıları artırarak merkez bankalarının para politikası kararlarını karmaşıklaştırabilir. Özellikle dizel ve jet yakıtı gibi rafine petrol ürünlerinin fiyatları, arz kesintilerine daha fazla maruz kalmaları nedeniyle yüksek seyrediyor.

Analistler, ABD ile İran arasındaki olası ateşkes görüşmelerinin piyasalar üzerindeki etkisini yakından izliyor. Capital.com kıdemli piyasa analisti Daniela Hathorn, çatışmanın henüz çözülmekten uzak olsa da, yeniden başlayan müzakere umutlarının Hürmüz Boğazı üzerinden petrol arzı ve nakliye kesintilerine ilişkin acil endişeleri hafiflettiğini belirtti. Ancak, Rystad Energy'den Jorge Leon, ateşkesin gerçekleşmemesi ve Hürmüz'ün büyük ölçüde kapalı kalması halinde petrol fiyatlarında önemli bir toparlanma riskinin yüksek olduğunu ifade etti ve Husi tehdidinin günlük yaklaşık 2,5 milyon varil Suudi petrolünü riske attığını ekledi.