Petrol Fiyatları ABD-İran Gerilimiyle 90 Doları Aştı, Avrupa Yakıt Arzı Tehlikede

Küresel enerji piyasaları, ABD ile İran arasındaki askeri gerilimin yeniden tırmanmasıyla yeni haftaya sert yükselişlerle başladı. Uluslararası gösterge Brent petrolün varil fiyatı, Orta Doğu'daki çatışmaların etkisiyle son bir ayın en yüksek seviyesi olan 90 doların üzerine çıktı. Bu yükseliş, Hürmüz Boğazı'ndan yapılan kritik petrol sevkiyatlarına ilişkin artan endişelerden kaynaklanıyor.

Gerilim, ABD'nin Irak'ta bir Amerikan askerinin ölmesinin ardından İran'ı hedef alan dokuzuncu gece üst üste hava saldırıları düzenlemesiyle doruğa ulaştı. İran ise misilleme olarak Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankerini vurduğunu iddia etti, ancak bu iddia henüz bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı. Geçtiğimiz ay varılan geçici ateşkes anlaşmasının bozulması ve ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden uygulamaya koyması, bölgedeki durumu daha da karmaşık hale getirdi. Bu gelişmeler, küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki nakliye trafiğini önemli ölçüde aksattı.

Petrol fiyatlarındaki artışa ek olarak, Avrupa'daki yakıt arzı durumu da alarm veriyor. Enerji ve emtia aracılık firması PVM Oil Associates analisti John Evans'a göre, Avrupa özellikle nihai yakıt arzı sıkıntısına karşı savunmasız durumda. Devam eden sıcak hava dalgası elektrik talebini artırırken, kıtanın jet yakıtı rezervleri bir ayın altına düşmüş durumda. Dizel yakıtın rafinaj marjını gösteren motorin/Brent makası (crack spread), tipik 15-30 dolarlık seviyelerin çok üzerinde, Temmuz ortasında varil başına rekor 66,25 dolara çıkarak dizel arzında ciddi bir sıkışıklığa işaret etti.

Avrupalı havayolu devi Ryanair ise, artan yakıt maliyetleri ve Orta Doğu'daki çatışmaların yol açtığı ekonomik belirsizlik nedeniyle yaz dönemi bilet fiyatlarının geçen yıla göre 'ılımlı bir düşüş' göstereceğini veya 'genel olarak sabit' kalacağını bildirdi. Şirketin Nisan-Haziran çeyreği vergi sonrası kârı, analist beklentilerinin altında kalarak 538 milyon avro olarak gerçekleşti. CEO Michael O'Leary, tüketici tereddütleri ve geç rezervasyonların fiyatları etkilediğini belirtti.

Öte yandan, yapay zeka (AI) ve teknoloji şirketlerindeki aşırı değerlemelere ilişkin endişeler de piyasalarda yankı bulmaya devam ediyor. Çip hisseleri, yapay zeka harcamalarının sürdürülebilirliği ve sektördeki potansiyel aşırı kapasite endişeleriyle ayı piyasasına girerek rekor seviyelerinden %20 düştü. Yeni ve daha uygun maliyetli Çinli yapay zeka modellerinin piyasaya sürülmesi, rekabeti artırarak Batılı teknoloji devleri üzerindeki baskıyı artırıyor. Goldman Sachs Research, yapay zeka ile ilgili şirketlerin 2022 sonundan bu yana 27 trilyon dolarlık piyasa değeri eklemesine rağmen, bu sektördeki ortalama üstü karların ne kadar süreceğinin abartılma riski taşıdığını belirtiyor.

Orta Doğu'daki jeopolitik istikrarsızlık, küresel ekonomiye enflasyonist bir şok yaratırken, Avrupa'nın enerji bağımlılığı da bu durumu daha kırılgan hale getiriyor. Analistler, gerilimin devam etmesi halinde Brent petrolün varil fiyatının 95-100 dolar seviyelerini hedefleyebileceği uyarısında bulunuyor. Ryanair'in finans direktörü Neil Sorahan ise, Avrupa havacılık sektöründe bu kış yaşanabilecek konsolidasyon ve kapasite kesintilerinin, yaz sonrası dönemde bilet fiyatlarını olumlu etkileyebileceğini öngörüyor. Yapay zeka sektöründe ise yatırımcılar, yüksek büyüme potansiyeli ile aşırı değerleme riskleri arasındaki dengeyi yakından izlemeye devam edecek.