Pentagon harcamaları ekonomiyi canlandırmıyor: Yeni rapor sakıncaları vurguluyor

Taylor Barnes tarafından Transition Security Project desteğiyle yayımlanan yeni bir rapor, Pentagon merkezli harcamaların ekonomik canlandırma aracı olarak güvenilmemesi gerektiğini vurguluyor. Rapor, savunma harcamalarının bazı bölgelerde iş yarattığına dikkat çse de, genel ekonomiye ve istihdama katkısının alternatif kamusal yatırımlara kıyasla sınırlı olduğunu belirtiyor.

Raporda sunulan bulgulara göre ABD’nin savunma bütçesinin 2026 itibarıyla 1 trilyon dolara yaklaştığı; bunun önemli bir kısmının özel savunma yüklenicilerine aktarıldığı, fakat sektördeki istihdamın görece sınırlı ve zaman içinde gerileyen bir farklılık gösterdiği ifade ediliyor. Rapor ayrıca iş yaratım etkinliğini ölçen çalışmalara atıf yaparak, aynı kaynaklar altyapı, eğitim, sağlık ve yeşil enerjiye yönlendirildiğinde daha fazla doğrudan ve dolaylı iş imkânı oluştuğunu hatırlatıyor. Bu tespitler daha önce Brown Üniversitesi Costs of War projesindeki çalışmalarda da desteklenmişti.

Ekonomik etkiler açısından rapor, savunma harcamalarının ekonomik “çarpan” etkisinin tipik kamu hizmetleri ve altyapı yatırımlarına göre daha düşük olduğunu; bunun da kaynakların verimsiz kullanımına ve fırsat maliyetine yol açtığını kaydediyor. Savunma projelerinin sermaye yoğun olması, tedarik zincirindeki dış bağlantılar ve yüksek ücret düzeyleri nedeniyle her bir harcama dolarının ekonomiye sağladığı istihdam miktarının sınırlı kaldığına dikkat çekiliyor. Bu durum, özellikle savunma bağımlılığı yüksek ilçelerde yoksulluk ve gelir eşitsizliği sorunlarının sürdüğüne işaret ediyor.

Geniş bağlamda rapor, Ukrayna savaşı sonrası artan jeopolitik gerilimlerin ve Kongre’deki bütçe kararı tartışmalarının savunma harcamalarını yükselttiğini; ancak bu artışın toplumsal güvenlik ve ekonomik dayanıklık için en etkin yol olmadığı uyarısında bulunuyor. Rapor yazarları, savunma harcamalarının şeffaflık, denetim ve iş dönüşümü (conversion) planları gibi politikalarla eşleştirilmesi gerektiğini, aksi hâlde kamu kaynaklarının uzun vadeli kalkınma hedeflerinden çalınabileceğini savunuyor.

Analistler, raporun politika tartışmalarında savunma bütçesinin yeniden değerlendirilmesine zemin hazırlayabileceğini, ancak güçlü savunma lobisinin ve jeopolitik kaygıların kısa vadede harcama eğilimlerini sınırlamaya devam edeceğini belirtiyor. Önümüzdeki dönemde yapılacak maliye politikası tercihleri, Kongre’deki tartışmalar ve savunma projelerinin yerel ekonomilerle entegrasyonuna yönelik somut dönüşüm programları raporun önerilerinin sahaya geçirilip geçirilmemesini belirleyecek.