Palantir'in İngiltere'deki Düşük Kurumlar Vergisi Kamuoyu Tartışması Yarattı

Yapay zeka ve veri analizi yazılım şirketi Palantir Technologies (PLTR), 2024 yılında İngiltere'de yüz milyonlarca sterlin değerindeki kamu sektörü sözleşmelerine rağmen yalnızca 2 milyon sterlin kurumlar vergisi ödemesiyle dikkatleri üzerine çekti. Şirketin uyguladığı vergi indirimleri ve küresel muhasebe uygulamaları, kamuoyunda ve sendikalar arasında hararetli bir tartışma başlattı. Bu durum, teknoloji devlerinin vergi yükümlülükleri konusundaki mevcut endişeleri daha da artırdı.

ABD merkezli Palantir, Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) ve Savunma Bakanlığı (MoD) gibi önemli İngiliz kamu kurumlarıyla yüksek değerli sözleşmeler imzaladı. Şirket, Kasım 2023'te NHS ile Federated Veri Platformu (FDP) için yedi yıllık, 330 milyon sterlinlik bir anlaşma yaptı. Ayrıca, Savunma Bakanlığı ile de Aralık 2025'te 240 milyon sterlin değerinde üç yıllık bir sözleşme imzaladı. Daha önceki yıllarda da MoD ile 75 milyon sterlinlik bir anlaşması bulunan Palantir'in İngiltere'deki toplam kamu sözleşmelerinin 670 milyon sterlini aştığı belirtiliyor. Şirketin düşük vergi oranı, küresel olarak %1,4 düzeyinde gerçekleşirken, ABD'de 2025'te federal vergi ödemediği de rapor edildi.

Şirketin düşük vergi ödemesinin temel nedenleri arasında, Birleşik Krallık vergi mevzuatındaki, şirketlerin çalışanlarına nakit yerine hisse senediyle ödeme yapmasını teşvik eden hükümler yer alıyor. Bu durum, Palantir'e önemli vergi indirimleri sağladı ve vergilendirilebilir kârını düşürdü. openDemocracy tarafından hazırlanan bir rapor, Palantir'in 2024'te 25.3 milyon sterlinlik vergi öncesi kârına rağmen sadece 2 milyon sterlin vergi ödediğini, bunun %8'lik bir efektif vergi oranına denk geldiğini ve normal %25'lik oranın çok altında olduğunu ortaya koydu. Unison sendikası genel sekreteri Andrea Egan, bu tür sistemlerin büyük ölçekte vergi kaçırılmasına olanak tanıdığını belirterek, “Palantir gibi şirketlerin borçlarını ödemesi gerekiyor.” açıklamasında bulundu.

Bu gelişmeler, İngiltere'de kamu hizmetleri için büyük teknoloji şirketleriyle yapılan sözleşmelerin şeffaflığı ve adil vergilendirme ilkeleri üzerine geniş çaplı bir tartışmayı tetikledi. Özellikle NHS gibi hassas veri platformlarının yönetimi konusunda Palantir'in geçmişi ve veri gizliliği endişeleri, İngiliz Tabipler Birliği (BMA) ve diğer sivil toplum kuruluşları tarafından da eleştirilere yol açtı. Kamuoyunda, vergi mükelleflerinin parasıyla finanse edilen sözleşmelerden elde edilen kârların vergilendirilme biçimi sorgulanırken, hükümetin uluslararası şirketlerin vergi kaçınma stratejilerine karşı daha sıkı önlemler alması yönünde çağrılar yükseliyor.

Daha geniş ekonomik bağlamda, bu olay, çok uluslu teknoloji şirketlerinin küresel vergi sistemlerindeki boşluklardan faydalanarak düşük vergi ödemesi sorununa işaret ediyor. Birçok ülke, dijital ekonominin yükselişiyle birlikte vergi tabanlarının aşınmasını önlemek için uluslararası vergi reformları üzerinde çalışıyor. Palantir örneği, bu reformların ne kadar acil olduğunu ve şirketlerin kârlarını farklı yargı bölgeleri arasında nasıl kaydırdığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Bu durum, hükümetlerin, kamu hizmetlerinin finansmanını sağlamak için adil ve sürdürülebilir bir vergi geliri elde etme çabalarını zorlaştırıyor.

Analistler ve piyasa beklentileri, Palantir'in güçlü büyüme ivmesini sürdürmesine rağmen, bu tür vergi tartışmalarının şirketin itibarı ve gelecekteki kamu sektörü sözleşmeleri üzerinde baskı yaratabileceğini belirtiyor. Şirketin hisseleri (PLTR), CEO Alex Karp'ın dünya genelindeki gelir tahminlerinin ikiye katlanarak 8 milyar dolara ulaşacağını öngörmesiyle son dönemde %17'lik bir artış göstermişti. Ancak, yüksek değerlemeler ve artan düzenleyici incelemeler, yatırımcıların Palantir'in uzun vadeli beklentilerini değerlendirirken bu risk faktörlerini göz önünde bulundurmasını gerektiriyor. Gelecekte, uluslararası vergi politikalarındaki olası değişiklikler ve kamuoyu baskısı, şirketin operasyonel stratejilerini etkileyebilir.