Otomotiv Devleri Emisyon Davasında Yüksek Mahkeme'den Lehte Karar

İngiltere Yüksek Mahkemesi, aralarında Mercedes-Benz, Ford, Nissan, Renault ve Stellantis bünyesindeki Peugeot ile Citroën markalarının da bulunduğu önde gelen otomobil üreticilerine karşı açılan devasa bir "dizelgate" emisyon davasında, firmaların büyük ölçüde lehine bir karar verdi. Yargıç Sara Cockerill, dizel araçların emisyon testlerini manipüle etmek için yasa dışı "hileli cihazlar" kullandığına dair iddiaların çoğunu reddetti. Bu karar, otomotiv sektöründe uzun süredir devam eden hukuki belirsizlikleri azaltma potansiyeli taşıyor.

Dava, yaklaşık 1,6 milyon davacının 14 farklı otomobil üreticisine karşı açtığı 13 ayrı dava grubunu birleştirerek İngiltere hukuk tarihindeki en büyük toplu davalardan biri haline geldi. Yüksek Mahkeme'deki yargılamada, Mercedes-Benz, Ford, Nissan, Renault ve Stellantis markalarına ait 20 örnek araç incelendi. Yargıç Cockerill, emisyon düzenlemeleri kapsamındaki bir hileli cihazın, "emisyon kontrol sisteminin test döngüsünü algıladığında farklı çalışmasına neden olma kasıtlı ve/veya izin verilmeyen amacı" ile hareket eden cihazları kapsadığını belirterek, yasanın daha dar bir yorumunu benimsedi.

Kararda, Mercedes-Benz'e ait bazı araçlarda kullanılan ve 2015'teki bir yazılım güncellemesiyle kaldırılan bir soğutma suyu sıcaklık cihazı ile Peugeot-Citroën araçlarındaki bir yanma modu hakkında bazı olumsuz bulgulara yer verildi. Ancak, yargıç Mercedes'teki cihazın emisyon kontrol sisteminin etkinliğini azaltmadığını ifade etti. Mercedes-Benz ve Ford gibi firmalar kararı memnuniyetle karşılarken, Stellantis aleyhindeki tek iddiayı değerlendirdiğini ve temyiz ihtimalini gözden geçirdiğini bildirdi. Davacı avukatları ise kararın Avrupa'daki diğer yorumlardan önemli ölçüde dar olduğunu belirterek temyiz başvurusunda bulunmayı düşündüklerini açıkladı.

Bu hukuki zafer, ilgili otomobil üreticileri için milyarlarca sterlinlik potansiyel tazminat ödeme riskini önemli ölçüde azalttı. Piyasalar, bu tür davaların şirketlerin bilançoları üzerindeki belirsizliğini yakından takip ediyordu. Kararın ardından firmaların hisse senetlerinde doğrudan ve büyük bir sıçrama görülmese de, uzun vadede yasal maliyetlerin ve tazminat yükümlülüklerinin azalması, şirketlerin finansal sağlığı üzerinde olumlu bir etki yaratabilir. Özellikle Mercedes-Benz (MBGn), Ford (F), Renault (RENA), Nissan (7201) ve Stellantis (STLA) gibi devler için bu durum, gelecekteki yatırım ve operasyonel planlamalarında daha fazla öngörülebilirlik sağlayabilir.

Bu dava, 2015'te Alman otomobil üreticisi Volkswagen'in (VOWG.DE) milyarlarca avroluk ceza ödemesine yol açan "Dizelgate" skandalından on yıldan fazla bir süre sonra geldi. Ancak mevcut davadaki üreticiler, kendi durumlarının Volkswagen'in skandalından temelde farklı olduğunu ve emisyon kontrol sistemlerinin belirli koşullar altında yasal olarak farklı çalışabileceğini savundu. İngiliz mahkemesinin bu dar yorumu, AB yasalarının Brexit sonrası İngiltere'deki yorumlanışına dair de önemli bir emsal teşkil ediyor.

Önümüzdeki dönemde, Ekim ayında başlayacak ikinci bir duruşma ile emisyon kurallarının ihlal edilip edilmediğinin sonuçları ve davacıların herhangi bir tazminata hak kazanıp kazanmadığı belirlenecek. Bu duruşma, özellikle Mercedes ve Peugeot-Citroën aleyhindeki bazı olumsuz bulgular ışığında, şirketler için potansiyel küçük çaplı tazminat yükümlülüklerini netleştirecek. Davacıların temyiz başvurusu ihtimali ise davanın seyrini değiştirebilecek önemli bir faktör olarak piyasa beklentileri arasında yer alıyor.