Orta Doğu Gerilimi Tırmanırken Petrol Fiyatları Yükselişte

Küresel ham petrol fiyatları, Orta Doğu'da ABD ile İran arasındaki düşmanlıkların yeniden alevlenmesiyle birlikte yükselişe geçerek bir ayın en yüksek seviyelerine ulaştı. Özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki tedarik kesintisi ve potansiyel olarak Kızıldeniz rotasının kapanması yönündeki endişeler, piyasalarda önemli bir fiyat artışına neden oldu. Bu durum, küresel enerji arz güvenliğine yönelik risk algısını güçlendirirken, piyasa katılımcılarının dikkatini bölgedeki jeopolitik gelişmelere çevirdi.

Gerilim, geçen hafta ABD ile İran arasında Haziran ayında varılan kırılgan ateşkesin bozulmasıyla tırmanışa geçti. ABD, İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden yürürlüğe koyarak ve İran'ın kıyı savunma sistemleri ile füze sahaları gibi askeri hedeflerine hava saldırıları düzenleyerek karşılık verdi. Buna misilleme olarak, İran Devrim Muhafızları da bölgedeki ABD askeri hedeflerini vurduğunu duyurdu ve ABD ile müttefiklerinin faydalandığı diğer tüm ihracat koridorlarını, özellikle de Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidinde bulundu. Ayrıca, İran'ın Yemen'deki Husi müttefiklerine, İran enerji altyapısına saldırı olması halinde Kızıldeniz'deki Bab el-Mandeb geçidini kapatmaya hazır olmaları talimatını verdiği bildirildi. Bu gelişmeler, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın önemini bir kez daha ortaya koydu.

Piyasalarda Brent ham petrol (LCOc1) vadeli işlemleri 15 Temmuz'da varil başına 86,44 dolara, 16 Temmuz'da ise 85,28 dolara yükseldi. ABD Batı Teksas Ham Petrolü (WTI) (CLc1) vadeli işlemleri de 15 Temmuz'da varil başına 80,77 dolara, 16 Temmuz'da ise 80,02 dolara çıkarak önemli kazançlar elde etti. Her iki gösterge de son bir ayın en yüksek seviyelerine ulaştı ve petrol fiyatları 16 Temmuz'a kadar olan üç işlem seansında toplamda %12 oranında artış kaydetti. ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin (EIA) 10 Temmuz'da sona eren haftada ham petrol stoklarının 1,7 milyon varil azalması da fiyat artışını destekleyen bir diğer faktör oldu. Goldman Sachs'ın tahminlerine göre, Körfez ihracatının sekteye uğramaya devam etmesi halinde Brent'in dördüncü çeyrekte 110 doları aşabileceği belirtildi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), bölgedeki yeniden alevlenen düşmanlıkların, 2027 yılına kadar piyasanın arz fazlasına döneceği yönündeki tahminlerini alt üst edebileceği konusunda uyardı. Hürmüz Boğazı, küresel petrol tüketiminin yaklaşık %20'si ve LNG'nin %20'sinin geçtiği kritik bir darboğaz konumundadır ve alternatif deniz rotalarının sınırlı olması nedeniyle küresel ekonomi için en yoğun sistemik risk kaynaklarından birini temsil etmektedir. Özellikle Asya pazarları, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen ham petrol ithalatının yaklaşık %84'ü ve LNG akışının %80'i ile bu duruma karşı daha hassas bir konumdadır. Bu durum, enerji güvenliğinin stratejik bir öncelik olarak yeniden tanımlanmasına yol açarken, jeopolitik istikrarın ekonomik güvenlik için merkezi önemini vurgulamaktadır.

Analistler ve piyasa gözlemcileri, Orta Doğu'daki bu gerilimin petrol piyasaları üzerindeki etkilerini yakından takip ediyor. UBS analisti Giovanni Staunovo, ABD'nin deniz ablukasının piyasayı sıkılaştırdığını belirtti. Nissan Securities Investment baş stratejisti Hiroyuki Kikukawa ise, çatışmanın tırmanması halinde WTI'nın varil başına 85-87 dolara yükselebileceğini, ancak birçok analistin tam ölçekli bir savaşın pek olası olmadığını düşündüğünü ifade etti. Piyasalar, bölgedeki gerilimin kalıcı bir çözüme kavuşup kavuşmayacağı konusunda hala tedirgin. Gerilimin hafiflemesi durumunda Goldman Sachs, Brent fiyatlarının yıl sonuna kadar 60-69 dolar aralığına gerileyebileceğini öngörüyor. Ancak mevcut durum, Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin küresel enerji piyasaları için birincil belirleyici olmaya devam ettiğini gösteriyor.