Orta Doğu Gerilimi Asya Para Birimlerini Baskılıyor

Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin yeniden tırmanması, Asya para piyasalarında önemli bir dalgalanmaya neden oluyor. Özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki nakliye hatlarına yönelik saldırılar ve ABD hükümetinin İran petrolü satışına ilişkin muafiyetleri kaldırma kararı gibi gelişmeler, güvenli liman varlığı olan ABD dolarına olan talebi artırarak Asya para birimlerinin dolar karşısında zayıflamasına yol açtı. Bu durum, bölge ekonomileri üzerinde artan bir baskı oluşturuyor ve yatırımcı duyarlılığını olumsuz etkiliyor.

Gerilimin ana nedenlerinden biri, Hürmüz Boğazı'ndaki askeri eylemlerin petrol fiyatlarını yükseltmesidir. S&P Global analizine göre, Hürmüz Boğazı üzerinden gönderilen ham petrolün yaklaşık %90'ı Asya-Pasifik bölgesine akmaktadır. Bu durum, Tayland'ın ham petrol ithalatının yarısından fazlasının ve Vietnam'ın petrol ithalatının yaklaşık %85'inin Orta Doğu'dan gelmesiyle bölgenin enerji bağımlılığını gözler önüne seriyor. Petrol fiyatlarındaki artış, enerji ithalatçısı Asya ülkeleri için maliyetleri yükselterek cari işlemler dengesini olumsuz etkiliyor ve enflasyonist baskıları körüklüyor.

Bu gelişmelerin piyasalar üzerindeki etkisi, Asya genelinde artan para birimi oynaklığı şeklinde kendini gösteriyor. Endonezya rupiahı (IDR), Hint rupisi (INR) ve Filipin pesosu (PHP) gibi para birimleri, ABD doları karşısında rekor düşük seviyelere geriledi. Tayland bahtı (THB) da Orta Doğu'daki çatışmaların etkisiyle 10 ayın en düşük seviyesine inerek yönünü tersine çevirdi. Banka Endonezya (Bank Indonesia) gibi merkez bankaları, para birimlerini desteklemek amacıyla faiz artırımları ve diğer destekleyici önlemlerle müdahalede bulunsa da, rupiahın ABD tahvil getirilerine karşı duyarlılığı devam ediyor.

Orta Doğu'daki çatışmanın daha geniş ekonomik bağlamı, Asya ekonomilerinin enerji güvenliği ve küresel tedarik zincirleri üzerindeki kırılganlığını ortaya koyuyor. Artan enerji maliyetleri, bölgedeki enflasyon beklentilerini neredeyse ikiye katlayabilir; Asya Kalkınma Bankası (ADB) 2025'teki %3,0'lık enflasyon oranının 2026'da %5,6'ya çıkabileceğini tahmin ediyor. Ayrıca, bölgedeki ekonomik büyümenin de yavaşlaması bekleniyor. ABD dolarının güvenli liman talebiyle güçlenmesi ve ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artırımı beklentileri, Asya para birimleri üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.

Analistler ve piyasa beklentileri, Asya para birimlerinin kısa vadede artan oynaklıkla karşı karşıya kalmaya devam edeceğini gösteriyor. MUFG analistleri, dış baskıların devam edeceğini ancak iç dinamikler ve merkez bankalarının tepkileri doğrultusunda bölgesel para birimlerinin farklı performanslar sergileyebileceğini belirtiyor. Özellikle düşük rezerv yeterliliğine sahip Güneydoğu Asya ve Güney Asya ülkeleri, yüksek petrol fiyatları ve güçlü doların birleşimi karşısında daha savunmasız olabilir. Merkez bankalarının, para birimi istikrarını yönetmek için rezerv satışı yoluyla müdahale etme ihtiyacı doğabileceği, bunun da uzun vadede rezervlerin tükenme riskini beraberinde getirebileceği belirtiliyor.