NATO yüzde 5 hedefi: Ottawa 2035'e kadar ulaşmaya hazır, Carney

Kanada Başbakanı Mark Carney, Ottawa'nın NATO'nun yeni yüzde 5 GSYH savunma harcaması hedefini 2035'e kadar yakalayacağı yönünde değerlendirmelerde bulundu; ancak bu artışın gerçek ekonomik dönüşüme çevrilmesi hâlâ önemli bir sınav olarak kalıyor.

Gelişme, Haziran 2025'te Lahey'deki NATO zirvesinde mütekabiliyet çerçevesinde alınan kararların ardından geldi. Carney, savunma harcamalarının çekirdek askeri ihtiyaçlar için yüzde 3,5 ve altyapı, kritik madenler ile direnç artırıcı yatırımlar için yüzde 1,5 olmak üzere toplam yüzde 5 hedefinin kademeli olarak uygulanacağını söyledi; hükümetin ilk hesaplamalarına göre 2035'te yıllık tutar yaklaşık 150 milyar dolar seviyelerine ulaşabilir. Kanada'nın 2024'te savunmaya ayırdığı harcama yaklaşık %1,4 GSYH ve 2024 harcaması 41 milyar dolar civarındaydı; bu yüzden aradaki farkı kapatmak büyük mali planlama gerektiriyor.

Bu taahhüt, doğrudan finansal piyasa hareketleri yaratmaktan çok bütçe dengesi, kamu borçlanma ihtiyacı ve belirli sektörlere (savunma sanayi, altyapı, kritik mineraller) yönelik talep artışı üzerinden ekonomi üzerinde etkili oluyor. Parlamento Mali Denetçisi raporları ve bütçe analistleri, hedefe ulaşmanın kamu açıklarını ve borç servis maliyetlerini yükseltebileceği uyarısında bulunuyor; bir analize göre 2035'te hedefin tam olarak uygulanması bütçe açığını yıllık düzeyde onlarca milyar dolar artırabilir. Bu tür projeksiyonlar, Kanada tahvilleri ve kredi risk primleri üzerinde orta-uzun vadede fiyatlama baskısı oluşturabilir.

Kararın daha geniş bağlamında, NATO'nun yüzde 5 hedefi Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısı sonrası ittifak içinde savunma modernizasyonunu hızlandırma gerekliliğinin bir devamı olarak değerlendiriliyor. Ayrıca Carney hükümeti bu harcamaları yalnızca askeri teçhizat almak olarak görmüyor; liman, havaalanı, telekomünikasyon ve kritik maden üretimi gibi “savunma-adjacent” yatırımların da hedefe dahil edilmesiyle ekonominin direnç kapasitesini artırmayı amaçlıyor. Ancak muhalefet ve bütçe denetçileri, mevcut tedarik planlama verimsizlikleri ve şeffaflık eksiklikleri nedeniyle hedefe gerçekçi bir yol haritası sunulması gerektiğini vurguluyor.

Analistler, önümüzdeki dönemde hükümetin bütçe belgelerinde ve sonraki yıllık planlarda harcama kalemlerini daha net tanımlaması gerektiğini; aksi takdirde piyasa tepkilerinin ve siyasi tartışmaların artacağını belirtiyor. 2029'da ilerlemenin yeniden gözden geçirileceği NATO takvimi, Kanada için ara kontrol noktaları sağlayacak; yatırımcılar ve kredi derecelendirme kuruluşları ise kısa vadede artan savunma harcamalarının enflasyon ve büyüme üzerindeki etkilerini izleyecek. Hükümetin harcamayı büyümeye dönüştürecek sanayi politikalarını somutlaştırması, uzun vadeli mali sürdürülebilirlik açısından belirleyici olacak.