Meta'ya Çocuk Gizliliği Davası: Platformlar ve Finansal Gelecek Risk Altında

Sosyal medya devi Meta Platforms (META), ABD'de eyaletler tarafından açılan çocuk gizliliği ve ruh sağlığı davaları nedeniyle büyük bir hukuk mücadelesiyle karşı karşıya. Aralarında Kaliforniya ve New York'un da bulunduğu çok sayıda ABD eyaleti, şirketi Instagram ve Facebook platformlarını gençleri bağımlı hale getirecek şekilde tasarlamakla ve çocukların ruh sağlığı krizine katkıda bulunmakla suçluyor. Bu davalar, şirketin iş modelini ve finansal geleceğini derinden etkileyebilecek milyarlarca dolarlık tazminatlar ve platformlarda köklü değişiklikler getirme potansiyeli taşıyor.

Eyalet başsavcıları, Meta'nın platformlardaki “sonsuz kaydırma” ve sürekli bildirimler gibi özelliklerin genç kullanıcıları tuzağa düşürmeyi amaçladığını iddia ediyor. Hukuki süreç, Ekim 2023'te 33 eyaletin Kaliforniya federal mahkemesine ortak bir şikayetle başvurmasıyla başladı; buna ek olarak sekiz eyalet ve Washington D.C. de kendi eyalet mahkemelerinde benzer davalar açtı. Şirketin 2021 yılındaki kendi dahili araştırmalarının, Instagram'ın özellikle genç kızlarda intihar düşüncelerini ve yeme bozukluklarını kötüleştirebileceğine dair bulgular içerdiği öne sürülüyor. Ayrıca davalarda, Meta'nın federal Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası'nı (COPPA) ihlal ederek 13 yaşın altındaki çocuklardan ebeveyn izni olmadan veri topladığı iddia ediliyor.

Bu davaların en somut sonuçlarından biri, New Mexico eyalet mahkemesinde görülen bir davada yaşandı. Mahkeme, Mart 2026'da Meta'yı, çocukları cinsel istismardan koruyamama ve platformlarını bağımlılık yapıcı şekilde tasarlama nedeniyle tüketici koruma yasalarını ihlal etmekten sorumlu buldu ve 375 milyon dolarlık bir ceza verdi. Ardından, Ağustos 2026'da aynı davada ek olarak 567 milyon dolarlık bir ödeme emriyle toplam tazminat neredeyse 1 milyar dolara ulaştı. New Mexico mahkemesi ayrıca, platformlarda 18 yaş altı kullanıcılar için gece bildirimlerinin kaldırılması ve zorunlu zaman kullanım limitleri getirilmesi gibi geniş kapsamlı yapısal değişiklikler yapılmasını emretti. Meta, bu karara itiraz edeceğini duyurdu.

Bu hukuki gelişmelerin Meta'nın piyasa performansı üzerinde önemli etkileri olması bekleniyor. Federal davada talep edilen potansiyel tazminat miktarının 1.4 trilyon dolara kadar çıkabileceği belirtiliyor ki bu, şirketin mevcut piyasa değerine yakın bir rakam. Meta, son dönemde 2.4 milyar dolarlık yasal giderler nedeniyle nadir görülen bir kar düşüşü bildirdi. Ayrıca, şirketin sigorta şirketlerinin bu dava taleplerini karşılamayı reddettiği ve bu nedenle oluşacak zararların doğrudan Meta'nın bilançosunu etkileyeceği belirtiliyor. Yatırımcılar da çocuk güvenliği konusunu gündeme taşıyarak, üst düzey yöneticilerin ücretlerinin çocuk güvenliği iyileştirmelerine bağlanması yönünde bir hissedar önergesini oylayacaklar. Şirketin hisse senedi (META) şu anda 589-590 dolar civarında işlem görüyor ve piyasa değeri yaklaşık 1.5 trilyon dolar seviyesinde bulunuyor.

Bu davalar, teknoloji şirketlerinin kullanıcı refahı, veri koruma, gizlilik ve platform sorumluluğu konusundaki küresel denetiminin arttığının bir göstergesi. ABD Cerrahı General'i Dr. Vivek Murthy, sosyal medyanın çocuklar üzerindeki etkilerinin “acilen harekete geçilmesini” gerektirdiğini vurguladı. ByteDance'in TikTok'u ve Google'ın YouTube'u gibi diğer sosyal medya şirketleri de benzer eleştiriler ve yasal işlemlerle karşı karşıya. Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası kapsamında da Meta'ya, reşit olmayan kullanıcılara izin verdiği gerekçesiyle, küresel gelirinin %6'sına kadar çıkabilecek potansiyel bir para cezasıyla ilgili ön bulgu verildi.

Analistler ve piyasa gözlemcileri, bu davaların sonucunda Meta'nın platformlarında önemli değişiklikler yapmak zorunda kalabileceğini belirtiyor. Sonsuz kaydırma gibi özelliklere kısıtlamalar ve daha güçlü yaş kontrolleri getirilmesi gündeme gelebilir. New Mexico'daki kararın, diğer eyaletler ve ülkeler için bir “plan” teşkil edebileceği düşünülüyor. Meta ise gençlere “güvenli, pozitif çevrimiçi deneyimler” sunmaya kararlı olduğunu ve gençleri ve ailelerini desteklemek için 30'dan fazla araç geliştirdiğini belirtiyor. Ancak eyalet başsavcıları, şirketin işbirliği yerine dava yolunu seçmelerinden duydukları hayal kırıklığını dile getiriyorlar. Bu hukuki savaşın, sosyal medya sektörünün geleceğini ve büyük teknoloji şirketlerinin sorumluluklarını yeniden şekillendirmesi bekleniyor.