Meta'nın Geleceğini Şekillendirecek Yargı Süreci Başladı: Bağımlılık Davası

Sosyal medya devi Meta Platforms (META), çocukların ve gençlerin ruh sağlığına zarar veren bağımlılık yapıcı platform tasarımları ve 13 yaş altı çocuklardan ebeveyn izni olmadan veri topladığı iddialarıyla ABD'de çok sayıda eyalet tarafından açılan kritik bir davanın merkezinde yer alıyor. ABD Bölge Yargıcı Yvonne Gonzalez Rogers'ın başkanlık ettiği dava, Meta'nın geleceği için milyarlarca dolarlık finansal sonuçlar doğurma potansiyeli taşıyor.

Dava, Ekim 2023'te 29 eyalet başsavcısının Meta'ya karşı açtığı federal şikayetin bir parçası olarak başladı. California, Colorado, Kentucky ve New Jersey eyaletleri, Meta'nın Facebook ve Instagram gibi platformlarını bilinçli olarak gençlerin zihinsel sağlıklarını kötüleştirecek ve bağımlılık yapacak şekilde tasarladığını öne sürüyor. Şirket, kullanıcıları platformda daha uzun süre tutmak için sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, sürekli bildirimler ve görsel filtreler gibi özellikleri kullandığı, aynı zamanda platformlarının genç kullanıcılar üzerindeki potansiyel zararları hakkındaki dahili araştırmaları gizlediği iddialarıyla suçlanıyor. Davacılar ayrıca Meta'nın 13 yaş altı çocuklardan ebeveyn onayı olmadan kişisel bilgi topladığını ve Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası'nı (COPPA) ihlal ettiğini belirtiyor. Meta ise bu iddiaları reddederek, genç kullanıcıları korumak için önemli yatırımlar yaptığını ve çeşitli güvenlik önlemleri uyguladığını savunuyor. Altı ila sekiz hafta sürmesi beklenen yargılamada, Meta CEO'su Mark Zuckerberg ve Instagram yöneticisi Adam Mosseri gibi üst düzey yöneticilerin ifade vermesi bekleniyor. Jüri danışma niteliğinde olacak, nihai kararı Yargıç Rogers verecek.

Bu dava, Meta için potansiyel olarak trilyonlarca dolarlık bir tazminat riski taşıyor. Şirket, eyaletlerin talep ettiği tazminatın 1,4 trilyon dolara kadar çıkabileceğini belirtirken, bu rakam Meta'nın piyasa değerine oldukça yakın bir seviyede bulunuyor. Ancak hukuk uzmanları, bu ölçekte bir tazminatın pek olası olmadığını ve Yargıç Rogers'ın da bu tahmini “mantıksız” bulduğunu belirtiyor. Davacı eyaletler ise potansiyel zararın 200 milyar dolar civarında olabileceğini tahmin ediyor. Meta'nın CFO'su Susan Li, geçtiğimiz ay yatırımcılara hitaben yaptığı konuşmada, şirketin yasal zorluklarının “önemli bir kayba” yol açabileceği konusunda uyarıda bulunmuştu. Davanın sadece finansal cezalarla sınırlı kalmayıp, Meta'nın platform tasarımlarında yaş kısıtlamaları, sonsuz kaydırmanın kaldırılması ve tavsiye algoritmalarında değişiklikler gibi yapısal değişiklikler yapmasını da talep etmesi, şirketin reklam tabanlı iş modelini ve gelir akışlarını temelden etkileyebilir.

Meta'ya yönelik bu dava, ABD'de sosyal medya şirketleri üzerindeki artan düzenleyici baskının ve gençlerin ruh sağlığı üzerindeki etkileri konusundaki endişelerin bir yansıması olarak öne çıkıyor. Federal düzeyde çocukların çevrimiçi güvenliğine yönelik yasaların çıkarılmasında yaşanan gecikmeler, eyaletlerin bu alanda öncü rol oynamasına neden oldu. Bu dava, 1990'lı yıllarda tütün endüstrisine karşı açılan ve milyarlarca dolarlık tazminatlarla sonuçlanan davalara benzetiliyor. Daha önce New Mexico eyaletinde açılan ayrı bir davada Meta, yüz milyonlarca dolar para cezasına çarptırılmış ve çocukları korumak amacıyla platformunda tasarım değişiklikleri yapması yönünde karar alınmıştı.

Analistler ve piyasa uzmanları, bu davanın sonucunun tüm sosyal medya sektörü için bir emsal teşkil edebileceğini ve Meta'nın gelecekteki operasyonlarını derinden etkileyebileceğini belirtiyor. Şirketin, reklam dışı yapay zeka girişimlerine daha fazla yatırım yaparak bu tür yasal riskleri azaltma yoluna gidebileceği düşünülüyor. Davanın, Meta'nın piyasa değeri ve yatırımcı güveni üzerinde belirsizlik yaratması beklenirken, şirket hisselerinin (META) yakın dönemdeki seyrini de etkileyebileceği öngörülüyor. Sektör genelinde ise yeni düzenlemelerin ve daha sıkı denetimlerin kapıda olduğu yorumları yapılıyor.