Meta Davası Başladı: Bonta Tazminat Yerine "İade ve Değişimi" Vurguluyor

California Başsavcısı Rob Bonta'nın liderliğindeki çok sayıda eyalet tarafından sosyal medya devi Meta Platforms, Inc.'e (META) karşı açılan önemli dava, Oakland'daki federal mahkemede açılış konuşmalarıyla başladı. Başsavcı Bonta, davanın amacının "büyük bir ödeme almak değil, iade ve bozulmayı düzeltmek" olduğunu ifade etti. Ancak, bu hukuki süreçte eyaletler, şirketin platformlarının gençlerde akıl sağlığı sorunlarına yol açan bağımlılık yapıcı tasarımları nedeniyle milyarlarca dolarlık tazminat talep ediyor. Bu dava, Meta'nın iş modelini ve platformlarının geleceğini derinden etkileyebilecek potansiyele sahip.

Dava, Meta'nın Instagram ve Facebook gibi platformlarını çocuk ve gençleri aşırı kullanıma teşvik edecek şekilde tasarladığı ve bu durumun onların zihinsel ve fiziksel sağlığına zarar verdiğini iddia ediyor. Ayrıca, Meta'nın bu risklerin varlığı ve ciddiyeti hakkında kullanıcıları, ailelerini ve kamuoyunu yanılttığı öne sürülüyor. Davacılar, Meta'nın 13 yaşın altındaki çocuklardan yasa dışı yollarla veri topladığını ve Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası (COPPA) ile California'nın Yanıltıcı Reklam Yasası ve Haksız Rekabet Yasası gibi federal ve eyalet yasalarını ihlal ettiğini iddia ediyor. California Başsavcı Yardımcısı Megan O'Neill, jüriye sunulacak kanıtların büyük bir kısmının Meta'nın çocukların platformla etkileşimi üzerine yaptığı kendi iç araştırmalarını içereceğini belirtti.

Bu dava, Meta için potansiyel olarak çok büyük finansal sonuçlar doğurabilir. Eyaletler, teorik olarak şirketin neredeyse tüm piyasa değerine denk gelebilecek 1,4 trilyon dolara kadar finansal tazminat talep ediyor. Finans uzmanları, şirketin bu miktarın tamamını ödeme ihtimalinin düşük olduğunu belirtse de, Meta'nın son aylarda benzer davalarda önemli cezalarla karşılaştığı biliniyor; örneğin, New Mexico'da 900 milyon doları aşan ve Los Angeles'ta 6 milyon dolarlık ayrı bir kararla tazminat ödemeye mahkum edildi. Ayrıca, eyaletler Meta'nın Instagram Hikayeleri ve otomatik oynatılan videolar gibi bağımlılık yapıcı olarak nitelendirilen temel özelliklerini kaldırması da dahil olmak üzere platformlarının işleyişinde temel değişiklikler yapılmasını talep ediyor. Bu tür değişiklikler, şirketin reklam gelirlerini ve kullanıcı etkileşimini doğrudan etkileyebilir.

Bu dava, sosyal medya şirketlerinin gençlerin akıl sağlığı üzerindeki etkisi konusunda artan küresel denetimin bir parçası olarak görülüyor. Özellikle ABD'de, büyük teknoloji şirketlerinin pazar gücü, veri gizliliği uygulamaları ve platform içeriklerinin toplumsal etkileri hakkında politikacılar ve düzenleyiciler arasında yaygın bir endişe mevcut. Başsavcı Bonta, bu davayı 1990'ların başındaki tütün davalarına benzeterek, bu davaların sigara şirketlerinin tütünün zararları hakkında kamuoyunu yanılttığı iddialarıyla sonuçlanan 206 milyar dolarlık bir uzlaşmayla sonuçlandığını hatırlatıyor. Bu benzetme, davanın potansiyel uzun vadeli etkileri ve sektördeki dönüşümleri açısından taşıdığı önemi vurguluyor.

Piyasa analistleri, davanın Meta için önemli bir hukuki ve finansal risk oluşturduğunu belirtiyor. Her ne kadar 1,4 trilyon dolarlık tam tazminatın ödenmesi olası görülmese de, Meta'nın milyarlarca dolarlık bir uzlaşmaya veya mahkeme kararıyla büyük bir cezaya çarptırılabileceği ihtimali bulunuyor. Ayrıca, platformlarda yapılacak zorunlu değişiklikler, Meta'nın kullanıcı tabanını ve gelir akışlarını etkileyerek uzun vadeli büyüme beklentilerini değiştirebilir. Dava sürecinin altı ila sekiz hafta sürmesi beklenirken, yargıcın nihai kararı, şirketin geleceği üzerinde belirleyici bir rol oynayacak ve bu durum yatırımcıların META hisselerine olan bakış açısını şekillendirecektir.