Küresel Enerji Tedarikinde İki Savaşın Yarattığı Boğazlama Etkisi

Küresel enerji piyasaları, Orta Doğu ve Karadeniz'de tırmanan çatışmaların etkisiyle benzeri görülmemiş bir baskı altında. Hürmüz Boğazı, Babülmendep Boğazı ve Karadeniz gibi stratejik deniz geçiş noktalarındaki güvenlik endişeleri, dünya petrol arzının yaklaşık dörtte birini tehlikeye atarak küresel ekonomide ciddi kırılganlıklar yaratıyor. Bu durum, uluslararası gösterge Brent ham petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıkmasına neden oldu ve enerji piyasalarında dalgalanmayı artırdı.

Orta Doğu'daki gerilimler özellikle Kızıldeniz'de yoğunlaştı. Yemen'deki İran destekli Husiler, Suudi petrol tankerlerine yönelik saldırılarını artırarak Babülmendep Boğazı üzerinden yapılan deniz taşımacılığını tehdit etmeye başladı. Bu tehditler üzerine bazı Suudi petrol tankerleri rotalarını değiştirmek zorunda kaldı. Wall Street Journal'ın haberine göre, Babülmendep Boğazı, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ardından Suudi Arabistan'ın en büyük petrol ihracat rotası haline gelmişti ve dünya deniz yoluyla taşınan petrol akışının yaklaşık %12'sini oluşturuyordu. Analiz ve ticari gemi takip şirketi Kpler'in verilerine göre, Hürmüz Boğazı'ndaki trafik %31, Babülmendep'teki trafik ise %34 oranında düşüş gösterdi. ABD, Husilerin saldırılarından doğrudan İran'ı sorumlu tutacağını belirtirken, İran Devrim Muhafızları da Hürmüz Boğazı'nın koordinasyonları olmadan tanker trafiğine kapalı olduğunu öne sürdü.

Karadeniz'de ise Ukrayna, Rusya'nın enerji altyapısına ve gemilerine yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı. Rusya'nın Novorossiysk limanı yakınlarındaki saldırılar, ülkenin petrol ihracatının yaklaşık üçte birini karşılayan bir boru hattı üzerinden yapılan akışları durdurdu. Rusya Savunma Bakanlığı, Karadeniz'deki kendi sularında seyrüseferin tehlikeli hale geldiğini kabul etti. Bu saldırılar, Ukrayna'nın Rusya'nın emtia ihracat akışını kesme ve Kremlin'i müzakere masasına getirme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Bu küresel enerji boğazlaması, piyasalar üzerinde anında ve önemli bir etki yarattı. Brent ham petrol, 23 Temmuz 2026 tarihinde varil başına 100,69 dolara kadar yükselerek son iki ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Petrol fiyatlarındaki bu artış, ABD'de benzin fiyatlarının da yükselmesine neden oldu ve ulusal ortalama galon başına 4,09 dolara çıktı. Artan petrol fiyatları, hisse senedi piyasalarında da düşüşlere yol açtı; S&P 500 endeksi %1,2, Dow Jones Sanayi Ortalaması %1 ve teknoloji ağırlıklı Nasdaq Bileşik endeksi %2,2 geriledi. Ancak, enerji fiyatlarındaki yukarı yönlü baskı nedeniyle Shell ve BP gibi büyük petrol şirketlerinin hisseleri değer kazandı.

Yaşanan bu gelişmeler, küresel ekonominin zaten kırılgan olan yapısını daha da zorluyor. Dünya, bu aksaklıklara son yılların en düşük petrol rezerv seviyeleriyle giriyor. Orta Doğu'daki çatışmanın genişlemesi ve Karadeniz'deki nakliye güvenliğinin azalması, tedarik zincirlerinde yeni baskılar oluşturuyor. Özellikle Babülmendep Boğazı'ndan geçen günlük yaklaşık 4 milyon varil petrolün alternatif rotalara yönlendirilmesinin zor olduğu belirtiliyor. Bu durum, enerji bağımlısı ekonomilerin uyum sağlama yetenekleri için yeni bir test niteliği taşıyor.

Analistler ve piyasa beklentileri, mevcut nakliye aksaklıklarının yıl sonuna kadar devam etmesinin “giderek daha olası” olduğunu gösteriyor. Oxford Economics ekonomistleri, petrol fiyatlarının yılın geri kalanında varil başına 85 doların üzerinde kalacağını tahmin ediyor. Goldman Sachs (NYSE:GS) ise, tedarik kesintilerinin devam etmesi halinde Brent ham petrolün dördüncü çeyrekte varil başına 120 doların üzerine çıkabileceğini öngörüyor. Yükselen petrol fiyatları, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) enflasyon görünümünü karmaşıklaştırıyor ve faiz indirimi beklentilerini azaltarak, hatta bir faiz artırımı ihtimalini gündeme getirerek, para politikası üzerinde baskı oluşturuyor.