Kanada-ABD Ticaret Müzakereleri Kritik Süreyi Kaçırdı

Kanada ve ABD arasındaki Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması'nın (NAFTA) yeniden müzakereleri, Washington yönetimi tarafından belirlenen kritik Cuma günkü süreyi anlaşmaya varamadan tamamladı. Dönemin Kanada Dışişleri Bakanı ve başmüzakerecisi Chrystia Freeland, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, bir anlaşmaya varmak için hâlâ yapılması gereken çok iş olduğunu ifade etti. Bu gelişme, iki ülke arasındaki ticaret gerilimini artırırken, piyasalarda belirsizliğe yol açtı.

31 Ağustos 2018 Cuma günü sona eren yoğun müzakereler, ABD'nin Kanada'yı, Meksika ile zaten varılan ikili bir anlaşmaya dahil etme baskısının bir parçasıydı. ABD Ticaret Temsilcisi Robert Lighthizer, ABD'nin Meksika ile bir ticaret anlaşması imzalama niyetini Kongre'ye bildirdiğini belirtmiş ve Kanada'nın da 'istekli olması halinde' bu anlaşmaya katılabileceğini eklemişti. Ancak Kanada tarafı, ülkenin çıkarlarına uygun kapsamlı bir anlaşma olmadan masadan kalkmayacağını net bir şekilde ortaya koydu. Freeland, “Henüz orada değiliz” diyerek, Kanada için iyi bir anlaşmanın şart olduğunu vurguladı.

Müzakerelerdeki ana anlaşmazlık konuları arasında, Kanada'nın süt ürünleri piyasasına ABD erişimi, anlaşmazlık çözüm mekanizması (NAFTA'nın 19. Bölümü) ve kültürel korumalar yer alıyordu. Özellikle 19. Bölüm, Kanada için 'kırmızı çizgi' olarak görülüyordu ve ABD'nin bu mekanizmayı kaldırma talebi büyük bir engel teşkil ediyordu. Dönemin ABD Başkanı Donald Trump'ın Kanada'ya yönelik çelik ve alüminyum gümrük vergileri tehditleri de müzakere ortamını daha da gerginleştirmişti.

Bu süreç, Donald Trump yönetiminin 'Önce Amerika' politikaları çerçevesinde küresel ticaret ilişkilerini yeniden şekillendirme çabalarının bir parçasıydı. NAFTA'yı 'tarihin en kötü ticaret anlaşması' olarak nitelendiren Trump, ABD'nin ticaret açıklarını azaltmayı ve Amerikan işlerini korumayı hedefliyordu. Meksika ile hızlıca anlaşmaya varılması, Kanada üzerinde anlaşmayı kabul etmesi yönünde ciddi bir baskı oluşturdu. Bu durum, uzun yıllardır süregelen ABD-Kanada ekonomik ilişkilerindeki en gergin dönemlerden birine işaret ediyordu.

Piyasa analistleri ve ekonomistler, NAFTA'nın geleceğine ilişkin belirsizliğin Kanada ve Meksika piyasaları ile para birimleri üzerinde olumsuz bir etki yarattığını belirtmişti. Anlaşmanın uzaması, özellikle otomotiv gibi entegre tedarik zincirlerine sahip sektörlerde yatırım kararlarını geciktirme potansiyeli taşıyordu. Ancak nihayetinde, 30 Eylül 2018'de, ABD Kongresi'nin belirlediği gece yarısı süresinden hemen önce, Kanada, ABD ve Meksika, yeni bir ticaret anlaşması olan ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA) üzerinde mutabakata vardı. Bu anlaşma, 30 Kasım 2018'de imzalandı ve 1 Temmuz 2020'de yürürlüğe girdi. Anlaşmanın sağlanması, küresel finans piyasalarında rahatlama yaratarak yükselişe neden oldu.

USMCA'nın yürürlüğe girmesiyle birlikte, Kuzey Amerika'daki 1,2 trilyon dolarlık ticaret hacmini düzenleyen yeni kurallar seti oluşturuldu. Anlaşma, özellikle otomotiv sektörü için menşe kurallarında önemli değişiklikler getirirken, dijital ticaret ve fikri mülkiyet hakları gibi modern ekonominin gerektirdiği alanlarda güncellemeler içeriyordu. Analistler, bu anlaşmanın bölgedeki ticari ilişkiler için uzun vadeli istikrar sağlamasını beklese de, gelecekteki olası ticaret gerilimleri ve küresel ekonomik değişimlerin yeni zorluklar yaratabileceği konusunda uyarılar yapmaya devam ediyor.