Kaliforniya'da Milyarderlere Servet Vergisi Önerisi Kasım'da Oylamada

Kaliforniya eyaletinde milyarderlerin servetine yönelik tek seferlik %5'lik bir vergi uygulama önerisi, yeterli imza toplayarak Kasım ayındaki eyalet oylamasına girmeye hak kazandı. Bu gelişme, eyaletin en zengin sakinleri ve Vali Gavin Newsom'un muhalefetine rağmen gerçekleşti ve halihazırda hararetli olan tartışmayı daha da yoğunlaştırdı. Öneri, artan federal sağlık hizmetleri kesintilerinin yol açtığı bütçe açıklarını kapatmayı ve kritik kamu hizmetlerine ek fon sağlamayı amaçlıyor.

Kaliforniya Dışişleri Bakanlığı tarafından Çarşamba günü yapılan açıklamaya göre, "Tek Seferlik Eyalet Destekli Sağlık Hizmetleri Programları İçin Servet Vergisi Girişimi" adlı düzenleme, Kasım 2026 genel seçimlerinde oylamaya sunulmak üzere resmi yeterliliği kazandı. Teklif, 1 Ocak 2026 itibarıyla Kaliforniya'da ikamet eden ve net serveti 1 milyar doları aşan kişilere tek seferlik %5'lik bir vergi uygulanmasını öngörüyor. Vergi, beş yıla yayılan eşit taksitlerle ödenebilecek. Bu vergiden elde edilecek gelirin yaklaşık %90'ı sağlık hizmetleri programlarına, kalan %10'u ise gıda yardımı ve eğitim programlarına yönlendirilecek. Sendika destekli bu girişimin, eyalete yaklaşık 100 milyar dolar ek gelir sağlaması bekleniyor.

Önerinin en önemli destekçilerinden biri olan Service Employees International Union-United Healthcare Workers West (SEIU-UHW) sendikası, bu verginin federal kesintiler nedeniyle zorlanan sağlık sistemini ve diğer sosyal programları kurtarmak için hayati önem taşıdığını savunuyor. Ancak, eyaletin en güçlü siyasi figürlerinden biri olan Vali Gavin Newsom, eyalet düzeyindeki servet vergilerine karşı olduğunu açıkça belirtti. Newsom, bu tür vergilerin zengin sakinleri eyaletten uzaklaştıracağını ve Kaliforniya'nın zaten değişken olan vergi tabanını daha da istikrarsızlaştıracağını ifade ediyor. Google kurucularından Sergey Brin ve Larry Page, Meta kurucusu Mark Zuckerberg ve Palantir kurucu ortağı Peter Thiel gibi teknoloji sektörünün önde gelen isimleri de bu vergiye karşı çıkanlar arasında yer alıyor ve bazıları eyaletten taşınma tehdidinde bulunuyor.

Söz konusu gelişme, Kaliforniya'nın ekonomik yapısı ve bütçe istikrarı üzerindeki potansiyel etkileri nedeniyle geniş çaplı tartışmalara yol açtı. Eyaletin bütçesi, yüksek gelirli bireylerden alınan gelir vergilerine büyük ölçüde bağımlı durumda. Bu verginin, bazı milyarderlerin eyaletten ayrılmasıyla uzun vadede eyaletin diğer vergi gelirlerinde önemli kayıplara yol açabileceği endişesi dile getiriliyor. Ayrıca, bazı hukuk uzmanları verginin anayasaya uygunluğu konusunda da şüphelerini dile getiriyor ve olası yasal mücadelelerin altını çiziyor.

Bu tartışmaların daha geniş ekonomik ve politik bir bağlamı bulunuyor. ABD genelinde gelir eşitsizliği ve zenginlerin vergilendirilmesi konuları son yıllarda giderek daha fazla gündeme geliyor. Kaliforniya'nın bu adımı, diğer eyaletler için de bir emsal teşkil edebilir. Ancak, verginin eyaletin rekabet gücünü nasıl etkileyeceği, özellikle de Silikon Vadisi gibi teknoloji merkezlerinde inovasyon ve yatırım ortamına olumsuz bir yansıma yapıp yapmayacağı merak konusu. Nitekim, bazı ekonomistler, verginin yüksek teknoloji sektöründeki istihdamı azaltabileceği ve genel ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.

Analistler ve piyasa gözlemcileri, bu verginin uzun vadeli sonuçları konusunda farklı beklentilere sahip. Bir yandan, verginin eyaletin acil bütçe ihtiyaçlarını karşılamada önemli bir rol oynayabileceği düşünülüyor. Öte yandan, verginin milyarderlerin eyaletten göçünü hızlandırarak eyaletin vergi tabanını aşındırabileceği ve ekonomik dinamikleri olumsuz etkileyebileceği endişesi hakim. Vali Newsom yönetimi ile sendika arasında, önerinin oylamaya sunulmasını engelleyebilecek potansiyel bir anlaşma için görüşmelerin devam ettiği bildirildi. Sendika, Newsom'un %2'lik daha düşük bir servet vergisini desteklemesi halinde mevcut öneriyi geri çekmeye hazır olduğunu ifade etti. Bu durum, Kasım ayına kadar sürecek olan bu politik ve ekonomik mücadelenin sonucunun belirsizliğini koruduğunu gösteriyor.