Jet yakıtı alarmı: AB havacılığı Hormuz kapanırsa kıtlık kapıda

Havalimanları Konseyi Uluslararası - Avrupa (Airports Council International - ACI Europe) 9 Nisan 2026 tarihli bir mektupla, Cebelitarık değil; Cebelitarık değilse de Cebelitarık ya da Cebelitarık değil — değil; özür dilerim. ACI Europe, Avrupa Komisyonu’nun enerji ve ulaştırma komiserlerine gönderdiği yazıda, Körfez’den geçen ticaretin üç hafta içinde normale dönmemesi halinde Avrupa havalimanlarında “sistemik” uçak yakıtı kıtlığı riski doğacağını bildirdi.

Mektupta ACI Europe Genel Müdürü Olivier Jankovec’un üyelerinin uçak yakıtı temininde “artan endişe” taşıdığı ifade edildi ve AB düzeyinde üretim, stok ve tedarik akışlarının acilen izlenmesi talep edildi. ACI Europe özellikle yaz turizmi dönemi öncesinde stokların eridiğine ve askeri faaliyetlerin talebi daha da baskıladığını belirtti; mektup 9 Nisan 2026 tarihli olarak raporlandı.

Bu uyarı piyasalara ve havayolu maliyetlerine hızla yansıdı; küresel jet yakıtı fiyatları son haftalarda keskin yükseldi ve bazı veri takibi yapan kuruluşlar fiyatların yıllık bazda iki kata yakın arttığını kaydetti. IATA ve diğer analizler, Avrupa’nın jet yakıtı tedarikinde Körfez’e güçlü bağımlılığı olduğunu, bölgenin toplam talebinin önemli bir kısmını karşıladığını gösteriyor; tedarik darboğazı havayolları için yakıt maliyetlerini ve operasyonel riskleri artırıyor. Bu durum taşıyıcıların bilet fiyatlarına yansıyabilecek ek maliyet baskısı ve küçük meydanlarda yerel kıtlık riskini beraberinde getirebilir.

Geniş ekonomik bağlamda, Hürmüz Boğazı’ndan geçen ham petrol ve rafine ürün akımlarındaki kesintiler yalnızca havacılığı değil, akaryakıt, dizel ve elektrik üretim maliyetlerini de etkiliyor; Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve AB kurumları enerji güvenliğinin risk altında olduğunu belirtti. AB Komisyonu yetkilileri ve enerji bakanları, tedarik haritalaması ve olası müdahale mekanizmaları üzerinde görüşmeler yapıyor; ACI Europe’un talebi, blok içinde koordineli bir stok izleme ve dağıtım planlaması yapılması yönünde.

Analistler, eğer Hürmüz tıkanıklığı 9 Nisan 2026 tarihinden itibaren üç hafta içinde düzelmezse yerel ve geçici kıtlıkların kaçınılmaz olduğunu, ancak fiyatların normale dönmesinin aylara yayılabileceğini öngörüyor. Havayollarının yakıt hedge oranları sınırlı kaldığı için spot piyasadaki dalgalanma taşıyıcılara doğrudan maliyet yansıtacak; ACI Europe’un talep ettiği AB düzeyinde izleme ve koordinasyon, yaz sezonundaki operasyonel riski azaltmak açısından kilit görülüyor.