Jersey'de Gıda Üzerindeki GST'nin Kaldırılması £14 Milyon Kayba Yol Açabilir

Jersey Hazine Bakanı Senator Alan Maclean, adada gıda ürünleri üzerindeki Mal ve Hizmet Vergisi'nin (GST) kaldırılmasının yıllık yaklaşık 14 milyon sterlinlik bir gelir kaybına neden olacağını duyurdu. Bakan Maclean, bu potansiyel vergi indiriminin finansal faydasının orantısız bir şekilde en zengin hanehalklarına gideceği uyarısında bulundu ve adanın mevcut vergi politikalarına yönelik devam eden tartışmalara yeni bir boyut getirdi.

Bu açıklama, Reform Jersey Partisi'nden Milletvekili Lee Carpenter'ın yazılı sorusu üzerine geldi. Carpenter, gıda ve temel market ürünlerinden GST'nin kaldırılmasının tahmini maliyetini ve farklı gelir grupları üzerindeki etkisini sormuştu. Bakan Maclean, yıllık maliyetin Jersey İstatistik Kurumu'nun 2021/22 Hanehalkı Harcama raporu kullanılarak enflasyona göre ayarlanarak hesaplandığını belirtti. Ancak, "temel market ürünleri" tanımı yapılmadığı için bu kategoriye yönelik bir maliyet tahmini yapılamadığını ekledi. Analizler, genel olarak gıdaya daha fazla harcama yaptıkları için en yüksek gelirli hanehalklarının toplam tasarrufun en büyük payını, yani %28'ini alacağını gösteriyor. En düşük gelirli hanehalklarının ise toplam faydanın %12'sini alacağı tahmin ediliyor.

Bakan Maclean ayrıca, diğer ülkelerdeki deneyimlerin, GST indirimi işletmeler için idari maliyetleri artırdığında perakendecilerin fiyatları genellikle buna göre düşürmediğini gösterdiğini vurguladı. Mevcut durumda, Jersey'de 2008'de %3 olarak başlayan ve 2011'de %5'e yükseltilen GST, geniş tabanlı bir vergi olarak uygulanıyor. Hükümet, GST'nin yürürlüğe girmesiyle birlikte artan gıda fiyatlarını dengelemek amacıyla kişisel vergi muafiyetlerinin artırılması, Gelir Desteği ödemelerinin yükseltilmesi ve Gıda Maliyeti Bonusu gibi hedefe yönelik destek programları gibi uzun vadeli önlemler aldığını belirtiyor.

Bu gelişme, Jersey'nin kamu maliyesi ve gelir adaleti tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Verginin kaldırılması, hükümetin gelirlerinde önemli bir boşluk yaratacak ve bu açığın kapatılması için başka vergi artışları veya harcama kesintileri gündeme gelecektir. Hazine analizleri, gıda üzerindeki GST'nin kaldırılması durumunda, gıda dışı ürünler ve hizmetler üzerindeki GST oranının gelir kaybını telafi etmek için yaklaşık bir puan artırılarak %6'ya çıkarılması gerekeceğini gösteriyor. Bu durum, genel tüketici harcamaları üzerinde geniş çaplı etkilere yol açabilir.

Piyasalar ve ekonomi üzerindeki potansiyel etkilere bakıldığında, gıda üzerindeki GST'nin kaldırılması kısa vadede tüketiciler için bir rahatlama sağlayabilir gibi görünse de, Bakan Maclean'ın perakendecilerin fiyatları düşürmeme eğilimi konusundaki uyarısı, bu faydanın tam olarak hanehalklarına yansımayabileceği endişesini doğuruyor. Ayrıca, gelir kaybının başka vergilerle telafi edilmesi, diğer sektörlerde maliyet artışlarına ve dolayısıyla enflasyonist baskılara yol açabilir. Jersey Tüketici Konseyi de, başlangıçtaki fiyat indirimlerinin kısa sürede silinebileceği ve diğer temel ürünler üzerindeki vergilerin artmasına neden olabileceği konusunda ihtiyatlı bir duruş sergiliyor.

Analistler ve piyasa beklentileri, Jersey hükümetinin geniş tabanlı bir GST politikasını, özellikle mevcut destek mekanizmalarıyla birlikte, daha etkili bir yaklaşım olarak görmeye devam edeceğini işaret ediyor. Gıda üzerindeki GST'nin kaldırılmasına yönelik önceki tekliflerin, en son 2022'de yapılan bir oylamada 27'ye karşı 17 oyla reddedilmesi, bu politikanın adanın yasama organında güçlü bir muhalefetle karşılaştığını gösteriyor. Gelecekte, yaşam maliyeti baskıları devam ettikçe bu konu yeniden gündeme gelebilir, ancak hükümetin mevcut duruşunu koruması beklenmektedir.