İsviçre'deki ABD-İran Görüşmelerinde Trump'tan Sert İran Tehdidi

ABD Başkanı Donald Trump, İsviçre'de devam eden kritik ABD-İran barış görüşmelerinin gölgesinde, Tahran yönetimine Lübnan'daki İran yanlısı vekil güçlerin (Hizbullah) sorun çıkarmaya devam etmesi durumunda İran'ı çok sert bir şekilde vurma tehdidinde bulundu. Bu tehditler, ABD ve İran arasındaki gerilimi tırmandırırken, küresel enerji piyasalarında ve jeopolitik risk algısında yeni endişelere yol açtı.

Pazar günü İsviçre'nin Bürgenstock tesisinde başlayan görüşmelerde, ABD heyetine Başkan Yardımcısı J.D. Vance liderlik ederken, İran heyetinde Parlamento Sözcüsü Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Aragçi gibi üst düzey isimler yer alıyor. Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda gerçekleşen bu teknik müzakereler, yaklaşık dört aydır süren "Batı Asya savaşı"nı sona erdirmeyi amaçlayan ön anlaşmanın detaylarını kesinleştirmeyi hedefliyor. Ancak görüşmelerin başlamasıyla eş zamanlı olarak Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, "İran, Lübnan'daki yüksek maaşlı vekillerinin sorun çıkarmayı derhal durdurmalı. Eğer durdurmazlarsa, geçen hafta yaptığımız gibi İran'ı yine çok sert bir darbe indireceğiz, hatta daha da sert" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Trump, tehditlerini yalnızca Lübnan ile sınırlı bırakmadı. Fox News'e verdiği demeçte, İran'ın kritik Hürmüz Boğazı'nı kapatması durumunda "bir ülkesinin kalmayacağı" uyarısında bulundu. Trump, eğer nihai bir anlaşmaya 60 gün içinde ulaşılamazsa, ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndan geçiş ücreti talep edebileceğini, hatta boğazı ele geçirebileceğini öne sürerek, "Ortadoğu ülkelerinin koruyucu meleği olarak sunulan hizmetler" karşılığında petrol gelirlerinin yüzde 20'sini alabileceklerini belirtti. İran ise daha önce İsrail'in Lübnan'daki saldırılarına tepki olarak Hürmüz Boğazı'nı kapattığını veya kapatma tehdidinde bulunduğunu açıklamıştı.

Bölgedeki gerilimin tırmanması, küresel enerji piyasalarını doğrudan etkiliyor. Hürmüz Boğazı'nın potansiyel olarak kapanması veya geçişlerin aksaması, dünya petrol arzının önemli bir kısmını etkileyerek ham petrol fiyatlarında ani yükselişlere neden olabilir. Bu durum, küresel ekonomiyi sarsan "Batı Asya savaşı"nın etkilerini daha da derinleştirme riski taşıyor. Avustralya gibi ülkeler, İran savaşı sırasında artan yakıt maliyetleriyle mücadele etmek için yakıt vergi indirimlerini uzatma yoluna gitti. Artan jeopolitik riskler, yatırımcıları güvenli liman varlıklara yönelterek altın (XAUUSD) gibi emtiaların değerini artırabilirken, küresel hisse senedi piyasalarında dalgalanmalara yol açabilir.

Bu görüşmeler, ABD ve İran arasındaki on yıllardır süregelen güvensizliği ve bölgesel vekalet savaşlarını sona erdirmeyi hedefleyen daha geniş bir diplomatik çabanın parçası. Anlaşma, İran'ın dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığının serbest bırakılmasını ve İran'ın nükleer programına ilişkin kısıtlamaları içeriyor. Ancak İsrail'in Lübnan'daki askeri operasyonlarını sürdürme kararlılığı ve Trump'ın sert söylemleri, barış sürecini ciddi şekilde tehdit ediyor. ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, görüşmelerin "tarihi" olduğunu ve iki ülke arasında "yeni bir sayfa açma" fırsatı sunduğunu belirtirken, Senatör Lindsey Graham gibi bazı ABD'li Cumhuriyetçiler, diplomatik çözümün başarısız olabileceği endişesini dile getiriyor.

Piyasa analistleri, İsviçre'deki görüşmelerin sonucunu ve bölgesel gerilimlerin seyrini yakından takip ediyor. Başarılı bir anlaşma, Ortadoğu'da istikrarı artırarak petrol fiyatları üzerindeki baskıyı azaltabilir ve küresel ekonomik toparlanmaya destek olabilir. Ancak mevcut belirsizlikler ve devam eden çatışmalar, müzakerelerin kırılganlığını ortaya koyuyor. Önümüzdeki 60 günlük süre, anlaşmanın nihai detaylarının belirlenmesi ve Trump yönetiminin tehditlerinin nasıl bir somut eyleme dönüşeceği açısından kritik önem taşıyor. Enerji piyasaları, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelere ve bölgesel aktörlerin atacağı adımlara göre yön bulmaya devam edecek.