İSO 500: Türkiye Sanayisi Reel Büyümeye Döndü, Finansman Yükü Sürüyor

İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan 2025 yılı “Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırması, Türk sanayisinin genel performansına dair önemli veriler sundu. Araştırmaya göre, 500 büyük sanayi kuruluşunun üretimden satışları bir önceki yıla göre %28 artışla 11 trilyon 118 milyar liraya yükseldi. Bu büyüme, 2025 yılındaki %25,4’lük Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) baz alındığında, üretimden satışlarda reel olarak %2,1’lik bir artışa işaret ediyor. Böylece, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında yaşanan reel düşüşlerin ardından, 2025 yılında ılımlı bir pozitif büyümeye geri dönülmüş oldu.

Araştırmanın detaylarına bakıldığında, Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (TÜPRAŞ) (TUPRS) 698 milyar 789 milyon liralık üretimden satışla bir kez daha listenin zirvesinde yer alarak liderliğini sürdürdü. TÜPRAŞ'ı, 538 milyar 300 milyon liralık satışla Ford Otomotiv Sanayi AŞ (FROTO) ve 327 milyar 900 milyon liralık satışla Star Rafineri AŞ takip etti. İlk 10 sıralamasında dikkat çeken diğer önemli değişiklikler arasında, Oyak-Renault Otomobil Fabrikaları AŞ'nin dördüncü sıraya, Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye AŞ'nin beşinci sıraya, Arçelik AŞ'nin (ARCLK) altıncı sıraya yükselmesi yer aldı.

Savunma sanayii şirketlerinin performansı ise bu yılki araştırmanın öne çıkan noktalarından biri oldu. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ (TUSAŞ) ve ASELSAN AŞ (ASELS), sırasıyla yedinci ve dokuzuncu sıralara yükselerek ilk 10 içerisinde yer alma başarısı gösterdi. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) sekizinci, Mercedes-Benz Türk AŞ ise onuncu sırada bulunarak, enerji, otomotiv ve savunma sektörlerinin Türk sanayisindeki belirleyici ağırlığını bir kez daha ortaya koydu.

İSO 500 kuruluşlarının faaliyet kârı, 2025 yılında %57,1 artışla ilk kez 1 trilyon lirayı aşarak önemli bir nominal yükseliş sergiledi. Ancak, İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan'ın açıklamalarına göre, sanayicinin elde ettiği kârın yaklaşık %85'i finansman giderleri tarafından tüketildi. Bu durum, artan faiz oranlarının ve genel finansman maliyetlerinin sanayi sektörünün kârlılığı üzerindeki baskısını açıkça gözler önüne serdi. İhracat cephesinde ise, İSO 500 şirketlerinin toplam ihracatı 2025 yılında 104,7 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Küresel ekonomideki yavaşlama ve yurt içi ekonomi politikalarındaki değişimler, geçmiş yıllarda reel satışlarda düşüşlere neden olmuştu. Ancak 2025'teki ılımlı reel büyüme, Türk sanayisinin bu zorlu koşullara adaptasyon yeteneğini gösteriyor. Özellikle savunma sanayisinin yükselişi, stratejik yatırımların ve yerlileşme çabalarının somut bir sonucu olarak değerlendirilebilir. Öte yandan, yüksek finansman maliyetleri, sanayi kuruluşlarının yatırım kapasitelerini ve rekabet güçlerini sınırlayan temel bir sorun olmaya devam ediyor.

Analistler ve piyasa uzmanları, Türk sanayisinin sürdürülebilir büyümesi için finansman maliyetlerinin düşürülmesi ve kârlılığın artırılması gerektiğini vurguluyor. Gelecek dönemde global talepteki olası canlanma ve yurt içi makroekonomik istikrar adımları, İSO 500 şirketlerinin performansını doğrudan etkileyecek faktörler arasında yer alıyor. Finansman yükünün hafifletilmesi ve reel sektörün yatırım iştahının desteklenmesi, Türk sanayisinin rekabet gücünü artırarak daha sağlam bir büyüme patikasına girmesine olanak tanıyabilir.