İran Savaşı Nedeniyle Küresel Gaz Talebinde 2022 Sonrası İlk Düşüş Bekleniyor

Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) tarafından yayımlanan son rapora göre, Orta Doğu'daki devam eden çatışmalar ve özellikle ABD-İran gerilimi, küresel doğalgaz piyasasında önemli bir arz şokuna neden oldu. Bu durumun bir sonucu olarak, yüksek doğalgaz fiyatları küresel talebi baskılayarak, 2022 enerji krizinden bu yana ilk yıllık düşüşü tetiklemesi bekleniyor. UEA, küresel doğalgaz talebinin bu yıl %0,5 oranında azalacağını öngörüyor.

Orta Doğu'daki çatışmaların Şubat ayı sonunda tırmanmasıyla birlikte, küresel Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik Hürmüz Boğazı'nda fiili bir kapanma yaşandı. Bu kesinti, uluslararası piyasalarda sert fiyat dalgalanmalarına yol açtı. Özellikle Mart 2026'da İsrail'in İran'daki Güney Pars gaz sahasını hedef alması ve İran'ın da Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki (BAE) en büyük LNG tesisini vurması gibi olaylar, piyasaların kırılganlığını artırdı.

Piyasa göstergeleri, çatışmaların enerji fiyatları üzerindeki etkisini net bir şekilde ortaya koyuyor. Avrupa'nın gösterge doğalgaz fiyatı olan Hollanda TTF, yılın ikinci çeyreğinde bir önceki yıla göre %32 artarak milyon İngiliz ısı birimi (MBtu) başına ortalama 16 dolara yükseldi. Asya spot LNG fiyatları (JKM) ise aynı dönemde %45 artışla 17,5 dolar/MBtu seviyesine çıktı ve 2022'den bu yana en yüksek ikinci çeyrek ortalamalarını kaydetti. Ayrıca, Brent ham petrol fiyatları da Mart ve Mayıs ayları arasında 100 doların üzerine çıkarak talep üzerinde yıkıcı bir etki yarattı. Asya'daki tüketiciler, yüksek fiyatlar nedeniyle daha az gaz kullanmaya veya kömür gibi alternatif yakıtlara geçmeye başladı.

Bu gelişmeler, 2022'deki Rusya-Ukrayna Savaşı'nın tetiklediği enerji krizinin ardından küresel doğalgaz piyasalarındaki kırılganlığın devam ettiğini gösteriyor. O dönemde arz kesintileri ve fiyat artışları küresel gaz talebinde düşüşe neden olmuştu. Mevcut Orta Doğu'daki gerilimler ise enerji güvenliği endişelerini yeniden alevlendirerek, küresel arz zincirleri üzerindeki baskıyı artırıyor. Hürmüz Boğazı'nın kritik önemi, bu gerilimin sadece bölgesel değil, küresel enerji piyasaları için de ne denli belirleyici olduğunu gözler önüne seriyor.

Analistler ve piyasa beklentileri, Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizliğin devam etmesi halinde küresel LNG dengesinin daha da sıkılaşacağını ve kargolar için rekabetin artacağını öngörüyor. ABD ile İran arasında geçen ay varılan geçici bir barış anlaşması sonrası Boğaz'daki trafik kısmen iyileşse de, kalıcı bir çözüm konusunda belirsizlik sürüyor. Uzun süreli bir arz şokunun, hem Atlantik hem de Pasifik havzalarında ithalatın zayıflamasına yol açabileceği belirtiliyor. Eğer Boğaz dördüncü çeyrek başlamadan tamamen yeniden açılamazsa, küresel LNG arzı 2012'den bu yana ilk yıllık düşüşünü kaydedebilir.