İran savaşı İran Körfezi kapanışı küresel resesyona sürükleyebilir

İran ile bölgesel çatışmanın tırmanması ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticaretin fiilen durması, küresel enerji arzında ani ve büyük bir daralma riski yarattı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) raporları ve piyasa takipleri, kapanmanın Mart ayında günlük milyonlarca varil civarında arz kesintisine yol açtığını ve bunun petrol piyasalarında tarihî boyutta bir şoka dönüştüğünü gösteriyor.

Krizin gelişimi, Hürmüz’den geçen tanker trafiğinin neredeyse durmasına, bazı Körfez üreticilerinin üretim kısıntılarına ve IEA koordineli rezerv satışlarına kadar uzandı; IEA Mart raporu, küresel arzda aylık bazda yaklaşık 8 milyon varil/günlük daralma öngördü ve üye ülkeler tarafından toplamda rekor düzeyde stratejik petrol rezervi açığa çıkarıldı. Aynı dönemde Uluslararası Para Fonu (IMF) dünya ekonomik görünümünü güncelleyerek, enerji şokunun süreklilik kazanması hâlinde küresel büyümede belirgin aşağı yönlü riskler ve resesyon senaryoları sundu.

Bu arz şokunun piyasa etkileri somut: ham petrol fiyatları keskin yükselirken, enerji maliyetleri ulaşım ve imalat girdileri aracılığıyla yayılıyor; Brent ve WTI gibi göstergeler dönemsel olarak %20’yi aşan sıçramalar kaydetti. ABD, jeopolitik olarak daha izole olsa da Hürmüz üzerinden geçen arzın ve küresel fiyat artışlarının dolaylı etkilerinden kaçamıyor; Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre Hürmüz rotasından geçen akımlar ABD petrol arzı için doğrudan büyük olmasa da küresel enerji maliyetlerindeki artış Amerikan şirketlerinin maliyet yapısını olumsuz etkiliyor.

Küresel bağlamda aksaklık yalnızca petrol değil, LNG tedariki, gübre ve bazı metaller gibi enerjiden yoğun sektörleri de vuruyor; bu durum enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluştururken büyümeyi aşağı çekiyor. IMF’in Nisan 2026 Dünya Ekonomik Görünümü (WEO) raporu, savaşın süresine bağlı olarak referans, olumsuz ve şiddetli senaryolar sunuyor; olumsuz senaryoda enerji fiyatlarının yüksek kalmasının enflasyon beklentilerini deforme edebileceği ve finansal koşulları sıkılaştırarak ekonomik aktiviteyi daha fazla baskılayacağı uyarısı yer aldı.

Analistler, petrol şokunun süreklilik kazanması hâlinde istihdam ve şirket karlarında belirgin bozulma bekliyor; bazı kurum analizleri aylık istihdam artışını binlerce kişi seviyesinde düşürecek etkilerden söz ediyor, büyük yatırımcılar ve fon yöneticileri ise yüksek petrol fiyatlarının küresel resesyona dönüşebileceğine işaret ediyor. Politik belirsizlik ve arz yeniden yönlendirme maliyetleri kısa vadede fiyat oynaklığını devam ettirebilir; yatırımcılar ve şirket yöneticileri için öncelik nakit yönetimi, stok azaltma ve enerji yoğun operasyonlarda maliyet esnekliği sağlamak olacak.