İran savaşı 'felaket' uyarısı — G7 bakanlarının sınırlı gücü

G7 dışişleri bakanları, bölgede süregelen çatışmanın bir ‘‘felaket’’ riski taşıdığını vurgulayarak tırmanmanın hızla küresel ekonomik ve insani krizlere dönüşebileceği uyarısında bulundu. Bakanlar, diplomasi çağrısını yineleyerek bölgede daha fazla askeri genişlemenin olası zararlarına dikkat çekti.

Toplantıda, bakanların ateşkes ve müzakere çağrıları ile birlikte somut müdahale yollarının sınırları ortaya kondu; bazı Avrupa bakanları İran üzerinde ekonomik ve diplomatik baskının artırılabileceğini söylerken, diğerleri askeri müdahalenin tırmanmayı daha da artıracağı endişesini bildirdi. G7 içinde koordineli acil müdahale seçenekleri üzerinde fikir ayrılıkları olduğu, ortak bir askeri adımın gündemde olmadığı belirtildi. Bu açıklamalar, G7'nin kısıtlı seçeneklerinin olduğu değerlendirmesini güçlendirdi.

Gelişme kısa vadede enerji piyasalarında ani fiyat hareketlerine neden oldu; petrol fiyatları yükseldi ve tedarik endişeleri küresel piyasalarda riskten kaçışı tetikledi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve piyasa izleyicileri enerji arz güvenliğinin bozulmasının enflasyon baskılarını artırabileceği uyarısında bulundu; G7 maliye bakanlarının acil rezervleri serbest bırakma konusunda henüz uzlaşamadığı haberleri enerji piyasalarındaki oynaklığı destekledi. Bu durum güvenli liman varlıklarına talebi artırırken, gelişmiş hisse endekslerinde kısa vadeli satış baskısı oluşturdu.

Siyasi açıdan G7 uyarısı, bölgesel aktörlerin ve küresel güçlerin çıkar çatışmalarının krizleri derinleştirebildiğini gösteriyor. Avrupa hükümetleri ve ABD arasındaki diplomasi çabaları sürse de İran ile doğrudan müzakere zemini zayıf; bölgesel aktörler ve proxy güçlerin müdahil olması çatışmanın lokal sınırlarını taşıyamayacak şekilde genişletebileceği endişesini doğuruyor. Uzun süreli bir çatışma senaryosu enerji, ticaret ve tedarik zincirleri üzerinden küresel enflasyon ve büyüme görünümünü bozabilir.

Analistler, G7 açıklamalarının piyasalarda kısa dönemli şokları sınırlama amacında olduğunu ancak çözümün sahada ve diplomatik masada ilerleyen somut adımlara bağlı olduğunu belirtiyor. Piyasa aktörleri için takip listesinde: G7'nin ortak acil petrol rezervleri politikası, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği durumu, OPEC+ arz kararları ve merkez bankalarının enflasyon tepkileri yer alıyor. Eğer tırmanma devam ederse, merkez bankalarının enflasyon uyarılarına karşı daha sıkı para politikası duruşu gündeme gelebilir; tersine hızlı bir yatıştırma petrol şokunu sönümlendirerek finansal piyasaları rahatlatabilir.