İran saldırıları Suudi Doğu-Batı boru hattını vurdu, üretim düştü

İran kaynaklı saldırıların Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı boru hattına ve bazı üretim tesislerine hasar verdiği, bunun da krallığın ihracat kanallarını kısıtladığına dair sektör kaynakları haber ajanslarına bilgi verdi. Pipelinelarda oluşabilecek hasarın akışları kısıtlayabileceği, hasarın boyutunun hâlen değerlendirildiği aktarıldı.

Olayın nasıl geliştiğine ilişkin açıklamalarda, söz konusu boru hattının Körfez’deki geçişlerin etkilenmesi üzerine doğudaki saha üretimini Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanına yönlendirdiği ve yaklaşık 7 milyon varil/gün düzeyinde bir taşıma kapasitesine hizmet ettiği belirtildi. Suudi Aramco (Saudi Aramco) günlük iç talep için yaklaşık 2 milyon varil kullanırken geri kalan miktarın ihracata ayrıldığı ve Yanbu üzerinden hafta sonları 4.6 milyon varil/gün seviyesinde yüklemelerin gerçekleştiğinin takip edildiği bildirildi. İran’ın İslam Devrim Muhafızları (IRGC) bölgedeki hedefleri vurduğunu ve Yanbu’daki bazı tesislerin hedef alındığını açıkladığı kaydedildi.

Piyasalar tarafında, deniz yoluyla naklin etkilenmesi ve şimdi de boru hattı altyapısına gelen darbe, spot ve vadeli petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor. Yanbu’nun doluluk oranlarının ve boru hattı akışının kesintiye uğraması durumunda ihracat kanallarındaki darboğazın daha da belirginleşeceği; bu durumun rafineri tedarik zincirleri, akaryakıt piyasaları ve jeopolitik risk primi üzerinden küresel fiyatlara yansımasının beklenebileceği uzmanlarca vurgulanıyor. Ayrıca, bozulmanın enerji piyasalarında likidite ve teslimat risklerini artırdığı, alternatif sevkiyat güzergâhlarının kullanımının maliyetleri yükseltebileceği ifade ediliyor.

Bu gelişme, bölgesel gerilimin deniz hattı ve kara altyapısına yayılması bağlamında değerlendirilmeli; İran ile ABD-İsrail eksenindeki çatışmaların lojistik ve enerji vasıtalarına yönelmesi, Körfez ticaret yollarında uzun süreli aksamalara yol açma potansiyeli taşıyor. Daha önce Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan tanker saldırıları ve bölgedeki deniz trafiğinin fiilen kısıtlanması zaten alternatif boru hatlarını stratejik hale getirmişti; şimdi bu boru hatlarına gelen zarar, kriz yönetimini ve enerji güvenliğini yeniden ön plana çıkarıyor.

Analistler, hasarın tam boyutu netleşmeden büyük ölçekli tahminde bulunmanın güç olduğunu, ancak boru hattı akışındaki uzun süreli kısıntıların arz dengesini ve stok seviyelerini ciddi şekilde etkileyeceğini belirtiyor. Kısa vadede piyasaların jeopolitik risk primiyle fiyatlandırma yapmaya devam etmesi, uzun vadede ise onarım süresi, alternatif ihracat kapasitesi ve uluslararası müdahalelerin süreci belirleyeceği öngörülüyor. Yatırımcılar ve rafineri alıcıları, spot piyasada güvenlik önlemlerini artırırken tedarik çeşitlendirmesi ve riskten korunma stratejilerini gözden geçiriyor.