İran, Hürmüz Boğazı'nı Kapattığını Duyurdu; ABD İddiayı Yalanladı

İran Silahlı Kuvvetleri'nin en üst düzey müşterek askeri komutanlığı olan Hatemü'l-Enbiya Karargâhı, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın gemi trafiğine kapatıldığını açıkladı. Bu karar, ABD'nin yakın zamanda imzalanan mutabakat zaptındaki taahhütlerini açıkça ihlal ettiğini ve İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki Hizbullah'a yönelik saldırılarını sürdürerek ateşkesi bozduğunu iddia etmesi üzerine geldi. İran, bu adımı yükümlülüklerin ihlaline karşı atılan 'ilk adım' olarak nitelendirirken, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise İran'ın boğazı kapattığına dair herhangi bir kanıt görmediklerini belirterek bu iddiaları reddetti.

İran devlet medyası tarafından aktarılan açıklamada, ABD ve İsrail'in Lübnan'da ateşkesi sürekli ve devamlı şekilde ihlal etmesi, yüz binlerce insanın vahşice öldürülmesine ve yerinden edilmesine neden olması ve işgal güçlerinin Güney Lübnan topraklarından çekilmemesi gerekçe gösterildi. Daha önce ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanan mutabakat zaptı, bölgedeki savaşı sona erdirmeyi ve İsrail'in Lübnan'dan çekilmesini öngörüyordu. Ancak İran, ABD'nin bu mutabakatın birinci maddesini uygulamadığını savundu.

ABD kanadından ise hızlı bir yalanlama geldi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cumartesi günü yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın kapalı olduğuna dair herhangi bir kanıt bulunmadığını ve boğazın açık olduğunu düşündüğünü belirtti. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) da yaptığı açıklamada, Cumartesi günü Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiğinin arttığını ve ABD güçlerinin anlaşmanın tüm yönlerine uyulmasını sağlamak için bölgede operasyonlarına devam ettiğini bildirdi. Bu çelişkili açıklamalar, bölgedeki gerilimin boyutunu ve taraflar arasındaki güven eksikliğini gözler önüne seriyor.

Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığına dair iddialar, küresel enerji piyasalarında büyük bir belirsizlik yarattı. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği bu hayati deniz yolu, daha önceki kapatılma girişimlerinde de enerji fiyatlarında şok etkisi yaratmıştı. Boğazın olası bir kapanması, petrol ve doğalgaz tedarik zincirlerinde ciddi aksaklıklara yol açarak küresel ekonomiyi olumsuz etkileyebilir. Piyasa katılımcıları, bu gelişmeyi yakından takip ederek bölgedeki tansiyonun enerji fiyatları üzerindeki potansiyel etkilerini değerlendiriyor.

Bu kriz, ABD ve İran arasında imzalanan mutabakat zaptının kırılganlığını ortaya koyuyor. Anlaşma, bölgedeki daha geniş çaplı çatışmayı sona erdirmeyi amaçlarken, İsrail'in Lübnan'daki faaliyetleri ve ABD'nin taahhütlerini yerine getirme konusundaki algılanan eksiklikler gerilimi yeniden tırmandırdı. Gelecekteki gelişmeler, Ortadoğu'daki güç dengelerini ve uluslararası ilişkileri derinden etkileyebilir.

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin mutabakat zaptındaki taahhütlerini yerine getirmesini sağlamak üzere İsviçre'ye bir heyet göndereceğini duyururken, Pakistan Dışişleri Bakanlığı da ABD-İran görüşmelerinin Pazar günü İsviçre'nin Burgenstock kentinde yapılacağını açıkladı. Ancak İran'ın askeri komutanlığından gelen 'Hürmüz Boğazı kapatıldı' açıklaması, bu diplomatik çabalar üzerinde yeni bir gölge oluşturdu. Analistler, boğazın durumuna ilişkin çelişkili sinyallerin, küresel piyasalar için oynaklık kaynağı olmaya devam edeceğini ve taraflar arasında güven inşa etmenin zorluğunu vurguluyor.