İran, Hürmüz Boğazı Anlaşması İçin Trump'ın Pazar Günü Süresini Reddetti

İran, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik geçici bir barış anlaşmasının Pazar günü imzalanacağına dair açıklamalarına itiraz ettiğini bildirdi. Tahran'dan gelen bu açıklama, Orta Doğu'da devam eden gerilimi ve küresel enerji piyasaları üzerindeki belirsizliği artırdı.

Başkan Trump, Cumartesi günü Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, anlaşmanın Pazar günü imzalanmasının planlandığını ve hemen ardından Hürmüz Boğazı'nın "herkese açık" olacağını belirtmişti. Ancak İranlı yetkililer, anlaşmaya ilişkin hiçbir şeyin kesinleşmediğini ve Trump'ın belirlediği süre içinde bir anlaşmaya varılamayacağını vurguladı. İran'ın yarı resmi Fars Haber Ajansı, müzakere ekibine yakın kimliği belirsiz bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, İran'ın tutumunu net bir şekilde ortaya koydu. Bloomberg'e konuşan konuya yakın bir kaynağa göre ise, Cuma günü itibarıyla İran dini lideri Mojtaba Hameney anlaşma metnini onaylamamıştı.

Gerilimi artıran bir diğer gelişme ise, Pazar günü İsrail ordusunun Lübnan'ın başkenti Beyrut'a düzenlediği saldırı oldu. İsrail, saldırının İran destekli Hizbullah'ı hedef aldığını belirtirken, bu durum olası bir barış anlaşması için yeni bir risk faktörü oluşturdu. İran, Washington ile yapılacak herhangi bir geçici anlaşmanın Lübnan'da ateşkesi içermesi konusunda ısrar ederken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hizbullah silahsızlandırılana ve İsrail'e yönelik saldırılarını durdurana kadar bu şartı reddedeceğini belirtti.

Bu gelişmeler, küresel enerji piyasalarında dalgalanmalara neden oldu. Cuma günü Brent petrol vadeli işlemleri %5,1'e varan düşüşle savaşın ilk günlerindeki en düşük seviyelerine geriledi. Avrupa doğal gaz fiyatları da %8,4'e kadar düşüş yaşadı. Yılbaşından bu yana yaklaşık %50 artış gösteren küresel gösterge Brent petrol, Nisan ayı sonunda ulaştığı 125 dolarlık zirveden gerilemiş oldu. Mayıs ayında ise dünya genelinde tahvil piyasalarında önemli satışlar görüldü, bu da risk iştahındaki azalmayı yansıttı.

Orta Doğu'daki bu diplomatik çaba, küresel ekonomiyi olumsuz etkileyen ve bölgede kaosa neden olan çatışmayı sona erdirme amacını taşıyor. ABD, İran limanlarına uyguladığı ablukayı 13 Nisan'dan bu yana sürdürüyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Katarlı arabulucuların da dahil olduğu müzakerelerde, İran'ın nükleer programının sınırlandırılması ve ABD'nin dondurulmuş 25 milyar dolarlık İran varlığını serbest bırakması gibi maddeler konuşuluyor. Ancak bu tür bir anlaşmanın detayları ve kapsamı konusunda taraflar arasında çelişkili bilgiler bulunuyor. Başkan Trump'ın geçmişte de benzer şekilde birçok kez anlaşmanın yakın olduğuna dair açıklamalar yapıp sonuç alınamaması, piyasalardaki şüpheciliği artırıyor.

Piyasa analistleri, ABD ve İran arasındaki bu müzakerelerin sonucuna ilişkin belirsizliğin devam ettiğini belirtiyor. Bazı ABD'li yetkililer, bir anlaşmanın imzalanma olasılığının %80-85 civarında olduğunu ifade etse de, İran'daki bazı sertlik yanlılarının herhangi bir diplomatik ilerlemeyi engellemek istediği biliniyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in bile Cumhuriyetçi Partili şahinlere karşı çıkarak, Başkan Trump'ın iyi bir sonuç elde edeceğini savunması, konunun ABD iç siyasetinde de ne kadar hassas olduğunu gösteriyor. Önümüzdeki dönemde, anlaşmanın nihai detayları ve özellikle Lübnan'daki durumun çözüme kavuşması, küresel enerji arzı ve jeopolitik istikrar açısından kritik önem taşıyacak.