İran Hürmüz Kontrolüyle Petrol İhracatını Savaşa Rağmen Artırdı

ABD ve İsrail ile İran arasında tırmanan çatışmalar Hürmüz Boğazı’ndan geçen enerji ticaretini büyük ölçüde sekteye uğratırken, Tahran’ın boğaz üzerindeki fiili kontrolü kendi petrol ihracatını artırmasına imkân tanıyor. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu kritik su yolu, son haftalarda güvenlik tehditleri ve sigorta maliyetlerindeki artış nedeniyle büyük ölçüde boşalmış durumda.

S&P Global Commodities at Sea verilerine göre 9 Mart itibarıyla Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısı yalnızca üçe kadar düştü. Bu gemilerden biri İran ham petrolü taşıyan ve Çin’e doğru yola çıkan çok büyük ham petrol tankeri (VLCC) olarak kaydedildi. Normal koşullarda her gün yaklaşık 100 tanker bu rotayı kullanırken, mevcut çatışma ortamında sevkiyatların büyük bölümü askıya alındı.

Analistler, İran’ın diğer ülkelere ait tankerleri caydırıcı askeri tehditlerle bölgeden uzak tutarken kendi petrol sevkiyatına göz yumduğunu belirtiyor. Bu durum küresel petrol arzını sıkıştırırken İran’ın sınırlı sayıdaki sevkiyatını sürdürmesine ve gelir elde etmeye devam etmesine olanak sağlıyor. Çin’in İran petrolünün en büyük alıcılarından biri olduğu ve yaptırımlara rağmen sevkiyatların önemli bölümünü absorbe ettiği biliniyor.

Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim aynı zamanda petrol fiyatlarında sert dalgalanmalara yol açtı. Brent petrolün savaşın ilk günlerinde varil başına 100 doların üzerine kadar yükseldiği görülürken, küresel enerji piyasalarında arz güvenliği endişeleri devam ediyor. Uzmanlar, boğazdaki kısıtlamaların sürmesi halinde Orta Doğu’dan yapılan petrol ihracatının ciddi biçimde etkilenebileceği uyarısında bulunuyor.