İran'a Dolarla Petrol Satış İzni Sonrası Petrol Fiyatları Geriledi

ABD Hazine Bakanlığı, İran'a ham petrol ve petrol ürünleri satışına yönelik 60 günlük geçici bir muafiyet tanıdığını duyurdu. Bu karar, Tahran ile Washington arasında devam eden barış görüşmeleri kapsamında alındı ve İran'ın petrol ihracatından elde edilecek ödemelerin Amerikan doları cinsinden kabul edilebileceğini belirtiyor. Söz konusu gelişme, küresel piyasalarda petrol fiyatlarında belirgin bir düşüşe yol açtı.

Muafiyet, 21 Ağustos'a kadar geçerli olacak ve İran menşeli ham petrol, petrokimya ve petrol ürünlerinin üretimi, teslimatı ve satışını kapsıyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bu kararın İsviçre'de ABD ve İranlı yetkililer arasında yapılan verimli görüşmelerin bir sonucu olduğunu belirtti. Geçen hafta imzalanan mutabakat zaptı, ABD'nin İran'ın Hürmüz Boğazı'nda serbest ve açık geçiş taahhüdü ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerinin ülkeye girişine izin vermesi karşılığında İran petrol satışlarına yönelik yaptırımları kaldırmasını öngörüyor. Bu anlaşma, İran'ın yıllardır süren yaptırımlar altındaki petrol sektörüne önemli bir rahatlama getiriyor.

Bu gelişmenin ardından küresel petrol fiyatları sert düşüşler kaydetti. Brent ham petrolünün varil fiyatı %3,3 düşüşle 78 doların altına gerilerken, ABD gösterge petrolü Batı Teksas Ham Petrolü (WTI) ise %2,7 düşüşle 73,82 dolara kadar indi. Bu düşüşler, piyasaların İran'dan gelen ek arz potansiyeline tepkisini gösterdi. Daha önce ABD'nin deniz ablukası ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar nedeniyle Mayıs ayında günlük 209.000-260.000 varile kadar düşen İran petrol ihracatı, anlaşmanın ardından hızla artmaya başladı. TankerTrackers verilerine göre, 15 Haziran'dan bu yana yaklaşık 36 milyon varil ham petrol ihraç edildi ve 36 milyon varil daha İran sularında sevkiyata hazır bekliyor. Ayrıca, üç ABD yaptırımlı süper tankerin yaklaşık 6 milyon varil petrolle Hürmüz Boğazı'ndan geçtiği bildirildi.

Bu muafiyet, Washington'ın İran'ın nükleer programı ve bölgesel etkisi konusundaki endişelerine rağmen, enerji piyasalarındaki istikrarı sağlama çabasının bir parçası olarak görülüyor. Anlaşma, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından 28 Şubat'ta başlayan ve aylarca süren çatışmaların ardından gerginliği azaltmayı hedefliyor. Ancak hem ABD'li Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar, İran'ın nükleer programı konusunda taviz vermeden önce yaptırım muafiyetlerinin sağlanmasına ilişkin endişelerini dile getirdiler.

Piyasa analistleri, bu geçici anlaşmanın küresel petrol arzını artırma potansiyeline dikkat çekiyor. Goldman Sachs, Brent ham petrolü fiyat tahminini dördüncü çeyrek için varil başına 90 dolardan 80 dolara düşürdü ve Basra Körfezi ham petrol ihracatının Temmuz ayı sonuna kadar savaş öncesi seviyelere dönmesini beklediğini belirtti. Ancak, Avrupa yaptırımlarının hala yürürlükte olması ve alıcıların, bankaların ve nakliyecilerin uzun yıllardır kesilen ticari ilişkileri yeniden kurmasının zaman alacağı belirtiliyor. Bu 60 günlük pencere, kalıcı bir anlaşma için müzakerelerin devam etmesi adına bir zemin oluşturuyor; ancak anlaşmanın nihai sonucu ve uzun vadeli etkileri belirsizliğini koruyor.