İngiltere Su Şirketleri, Hortum Yasakları ve Altyapı Yatırım Eksikliği Nedeniyle Mercek Altında

İngiltere'de son dönemde artan su kıtlığı ve ülke genelinde uygulamaya konulan hortum yasakları, özel su şirketlerini kamuoyunun hedefi haline getirdi. Şirketlerin altyapı yatırımlarını ihmal ederek yüksek yönetici maaşları ve temettü ödemelerine öncelik verdiği yönündeki eleştiriler giderek yoğunlaşıyor. Bu tartışmaların odağında, su sektörünün düzenleyici kurumu Ofwat'ın Thames Water'a kestiği rekor düzeydeki para cezaları yer alıyor.

Ofwat, ülkenin en büyük su sağlayıcısı Thames Water'a atık su operasyonlarındaki ciddi ihlaller ve temettü ödemeleriyle ilgili kuralları çiğnediği gerekçesiyle toplam 122,7 milyon sterlinlik rekor bir para cezası uyguladı. Bu cezanın 104,5 milyon sterlinlik kısmı çevresel performans ihlallerinden kaynaklanırken, 18,2 milyon sterlinlik kısmı ise şirketin yetersiz hizmetine rağmen hissedarlara temettü ödemesi yapmasıyla ilgiliydi. Ofwat, bu kararla ilk kez bir su şirketinin temettü ödeme kararlarının şirketin müşteri ve çevre performansını yeterince yansıtmadığı durumlarda yaptırım uygulama yetkisini kullandığını belirtti. Bu durum, şirketin nakit akışını kısıtlayarak, Ofwat'ın onayı olmadan yeni temettü ödemesi yapmasını engelledi.

İngiltere ve Galler'deki su şirketlerinin özelleştirildikleri 1991 yılından bu yana hissedarlara 85 milyar sterlinin üzerinde temettü ödemesi yaptığı tahmin ediliyor. Bu ödemelerin önemli bir kısmının borçlanma yoluyla finanse edildiği ve altyapı yatırımları yerine hissedarlara aktarıldığı belirtiliyor. Aynı zamanda, sektördeki yönetici maaşları da kamuoyunun tepkisini çekmeye devam ediyor. Hükümetin bonus yasağına rağmen, 14 su şirketinin üst düzey yöneticilerinin toplam maaş paketleri geçtiğimiz mali yılda %1,5 artışla 25,3 milyon sterline ulaştı. Örneğin, Anglian Water CEO'su 1,9 milyon sterlin, United Utilities CEO'su ise 2,5 milyon sterlin gelir elde etti.

Bu finansal kararların, sektörün altyapı eksikliklerine ve hizmet kalitesi sorunlarına doğrudan katkıda bulunduğu düşünülüyor. Özelleştirmeden bu yana önemli yeni rezervuar inşa edilmezken, boru hatlarındaki sızıntılar nedeniyle her gün milyarlarca litre su israf ediliyor. Müşteri faturaları reel olarak artarken, bu artışın önemli bir bölümünün borç servis maliyetlerine veya hissedar temettülerine gittiği ifade ediliyor. Su kıtlığı ve hortum yasakları, iklim krizinin yanı sıra, yetersiz altyapı ve bakımın bir sonucu olarak değerlendiriliyor.

İngiltere'deki su sektörünün özelleştirilmesi, başlangıçta vaat edilen faydaları sağlayamadığı gerekçesiyle sıkça eleştiriliyor. Sektör, 1989'daki özelleştirmeden bu yana borcunu 0'dan 2024 itibarıyla 72 milyar sterline çıkarmış durumda. Bu durum, su hizmetlerinin yeniden kamulaştırılması çağrılarını güçlendiriyor. Hükümet, su şirketlerinin hatalarının bedelini müşterilerin ödemeyeceğini belirtse de, yeni altyapı yatırımlarının bir kısmının yine faturalara yansıyacağı beklentisi bulunuyor.

Analistler ve sivil toplum kuruluşları, Ofwat'ın yeni yetkilerini daha etkin kullanarak su şirketlerini sorumlu tutmasını ve altyapı yatırımlarını hızlandırmasını bekliyor. Önümüzdeki dönemde, sektördeki finansal disiplinin artırılması, yönetici ücretlerinin performansla daha sıkı ilişkilendirilmesi ve temettü politikalarının gözden geçirilmesi gündemde olacak. Kamuoyu ve siyasi baskının artmasıyla birlikte, İngiltere'nin su sektöründe daha köklü yapısal değişikliklerin yaşanabileceği öngörülüyor, bu da hissedar getirileri ile kamu hizmeti yükümlülükleri arasındaki dengeyi yeniden tanımlayabilir.